كتاب « شاهپوهرگان » ( شاپورگان ) كه از اين پس مورد سخن قرارش خواهيم داد و ديگر كتب او ، بلغت جنوب غربى ايران ، يعنى پهلوى ساسانى ؟ نگاشته شده .
سرودهايى از مانى در دست است به زبان شمال ، يعنى پهلوى اشكانى . مانى و پيروانش براى آن كه مستمعين ايرانى بهتر بمطالب آنها پى ببرند ، چنان كه گفتيم نام بعضى ايزدان مزديسنى را عاريت كرده بودند « 1 » و در سلسله اساطير خويش سرگذشت پهلوانان داستانى ايران را مثل فريدون و غيره وارد كردهاند . مانويه بسى از آراء خود را بزردشت نسبت دادهاند « 2 » « 3 » . بهمچنين اسم ملائكه را چون گبريل ، رفائيل ، ميكائيل . سرائيل ، برسيموس « 4 » و غيره را از لغت سريانى اقتباس كردهاند . مقصود از يعقوب ، كه در بعضى آثار مانويه در رديف ملائكه فوق ذكر شده ، ظاهرا همان يعقوب تورات است « 5 » و او را با نريمان ( در لغت اوستايى نيرمنه ) « 6 » ، كه لقب گرشاسب « 7 » پهلوان داستانى ايران است ، يكى دانستهاند « 8 » . در رسالاتى كه مانويه بزبانهاى جنوب غربى و شمالى و لغت سغدى نوشتهاند ، اسامى اساطيرى مختلف به كار بردهاند .
عقايد نصارا همچنين تأثيرى عميق در آيين مانى كرده است ، مثلا پدر عظمت
هامش
( 1 ) - چنين پيدا است ، كه مانى خود نيز در عقايدى كه نسبت بدين زردشتى اظهار كرده ، تابع روايات غربى بوده است . ر ك شدر ، گنومون 9 ، ص 354 ، هنينگ ، كتاب هنوخ ، ص 27 و ما بعد .
( 2 ) - « سرود زردشت » بلهجه شمالى ، ترجمه آندرآس . اين سرود در كتاب .
ريتزناشتاين موسوم به مذاهب مرموز يونانى- ischen Mysterienreligio nen Die hellenist، ص 126 و بعد بطبع رسيده است ؛ آندرآس - هنينگ 3 ، ص 872 .
( 3 ) - ر ك پترسنpetersonدر مجله علوم دينيه -Theologische Literatur zeitung، 26 ماه مه 1928 ، ص 242 .
( 4 ) -Bar Simus( 5 ) - مقايسه شود با كريستنسن ، كيانيان ، ص 99 ببعد و ص 129 و ما بعد .
( 6 ) -Nairemanah( 7 ) -Keresaspa( 8 ) - ر ك هنينگ ،OLZ1934 ، ص 5 و ما بعد .