« كانَ ذلِكَ في الْكِتابِ مَسْطُوراً ) * « 123 » » ، لا جرم فرق كرده مىشود ميان كافر محتضر در موت و ميان مقتول بطريق غفلت و فجاءت . چنان كه حدّ آن را دانستى .
و أما حكمة التجلي و الكلام في صورة النار ، فلأنها كانت بغية موسى . فتجلى له في مطلوبه ليقبل عليه و لا يعرض عنه . فإنه لو تجلى له في غير صورة مطلوبه أعرض عنه لاجتماع همّه على مطلوب خاص . [ 321 - ر ] ) * يعنى : اما حكمت تجلى حق و كلام او با موسى در صورت نار از براى آن بود كه اقبال كند موسى بر حق كه متجلى است و ظاهر در صورت مطلوبش ، و اعراض نكند از او ، چه اگر تجلى كردى بر او در صورتى غير صورت ناريه ، هر آينه اعراض نمودى از او ، و روى آوردى به مطلوبش از براى اجتماع همت خاص او بر مطلوب خاص .
و لو أعرض لعاد عمله عليه و أعرض عنه الحق ، و هو مصطفى مقرب . فمن قربه أنه تجلى له في مطلوبه و هو لا يعلم .
يعنى : اگر موسى اعراض كردى ، هر آينه حكم عمل او به دو بازگشتى ، لا جرم حق نيز از او اعراض نمودى از براى مجازاتش . و او برگزيدهء مقرّب است . و از قرب اوست كه حق تعالى او را تجلى كرد با آن كه او طالب نار بود نه طالب تجلى پروردگار . و اين مخصوص است به محبوبانى كه اعتنا و اهتمام در شأن ايشان هست .
كنار موسى رآها عين حاجته
و هو الإله و لكن ليس يدريه
درخت آتشين « 124 » ديدم ندا آمد كه جانانم
مرا مىخواند آن آتش مگر موسى عمرانم
دخلت التيه بالبلوى ، . فذقت المنّ و السّلوى
چهل سال است چون موسى بگرد اين بيابانم
مترس از كشتى و دريا بيا بنگر عجايبها
كه چندين سال من كشتى درين خشكى همى رانم
بيا اى جان توئى موسى و اين قالب عصاى تو
چو برگيرى عصا گردم ، چو بفكنديم ثعبانم
هامش
« 123 » س 17 ى 58 .
« 124 » پا : درخت و آتشى .