مقدمه ماريژان موله
ترجمهء سيّد ضياء الدّين دهشيرى
عزيز الدين نسفى ( سدهء هفتم هجرى / سيزدهم ميلادى )
در ميان نويسندگان صوفى ، عزيز نسفى يكى از قديمىترين كسانى است كه در اروپا معروف مىباشد . قسمتهايى از ترجمهء تركى كتاب مقصد الاقصى اثر وى از سال 1655 نشر و به زبان لاتينى ترجمه شده است . اين ترجمه بعدها به طور مبسوط مورد استفادهء تولوك ، در رسالهء وى در باب تصوّف ، قرار گرفته و دير زمانى مقبول همگان بوده است . بعدها پالمر متن مشروحى از نسخهء اصلى فارسى آن منتشر كرد - و آن را ترجمهاى از تركى مىپنداشت ! - اين متن مشروح در آستانهء جنگ جهانى دوم دگرباره به چاپ رسيد . از زمان پالمر به بعد ، يعنى از قريب يك قرن پيش ، توجّه خاورشناسان به ديگر نويسندگان صوفى ، نظير ابن عربى ، مرتاضان نخستين سدهها ، و مراجع علمى عصر بزرگ بغداد ، جلب شد ، تا روزى كه آقاى فريتس ماير بار ديگر توجّه خاورشناسان را به نسفى جلب كرد - كموبيش در همان زمانى كه پروفسور هانرى كربن آثار سهروردى را حيات جديدى بخشيد . وى مهمترين مصنّفات عارفان ايرانى ، از قبيل كتاب كشف الحقائق و كتاب التنزيل سهروردى را مبناى كار خويش قرار داد و قبل از هر كار مسألهء طبيعت در آثار نسفى را بررسى كرد و چند سالى بعد وجيزهاى كلى از زندگانى و مصنّفات او را عرضه نمود كه بر مبناى نسخههاى خطّى ( مخطوطات ) موجود در كتابخانههاى استانبول بنياد يافته بود .
اين دو بررسى اخير مىبايست مبدا و نقطهء عزيمت هرگونه پژوهش بعدى در اين زمينه باشد . « 1 »
هامش
( 1 ). A . F - 5661 eacigrub nednarB eainoloC . icicrut madsujuc itpircsunam atprecxe , relluM saerdnA