ايشان مىشايست ديدن آنچه در اندرون بود ، و آن ماران احشاء شكم ايشان مىخوردند . من گفتم : يا ( 1 ) جبريل ! اينان كنيد ( 2 ) ؟ گفت : هؤلاء آكلة الرّبا ، اينان ربا خوارانند .
* ( ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا ) * . حق تعالى باز نمود كه : اين براى آن است كه ايشان ربا حلال داشتند و گفتند : بيع همچون رباست [ 371 - ر ] كه در اين جا سود است و در آن سود است ، چيزى به دينارى بخريم و به دو بفروشيم رواست ، چرا روا نيست كه دينارى بدهم و دو بستانيم ، و اگر چه متاعى در ميان نيست ! حق تعالى رد كرد برايشان و گفت : اين تحليل و تحريم به مصالح تعلَّق دارد ، و شما مصالح و عواقب امور نشناسيد ( 3 ) ، خداى تعالى بيع حلال كرده است و ربا حرام ، براى آن كه در اين مصلحت است و در آن مفسده از وجهى كه شما ندانيد ( 4 ) .
بعضى دگر گفتند : مراد آن است كه اهل جاهليّت چون ايشان را بر كسى دينى بودى و آن كس نداشتى ، بيامدى و گفتى : مرا مهلتى بده تا [ در ] ( 5 ) مال زيادت كنم ، چنين كردندى . چون رسول - عليه السلام - بيامد و ( 6 ) گفت : اين نشايد كردن ( 7 ) ، گفتند [ اگر ] ( 8 ) : متاعى به او فروشيم ( 9 ) تا مدّتى به بهايى كه كم از آن ارزد روا بود ؟
گفت : بلى . گفتند : پس بيع هم رباست ( 10 ) ، چون اين رواست ( 11 ) آن نيز روا بود . خداى تعالى بر ايشان رد كرد كه اين نه كارى است كه مقائيس را در او راه ( 12 ) بود ، بيع براى آن حلال است كه من حلال كردم ، و ربا براى آن حرام است كه من حرام كردم .
* ( فَمَنْ جاءَه مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّه فَانْتَهى ) * ، هر كه [ را ] ( 13 ) موعظتى و پندى و تذكيرى به او آيد از خداى تعالى ، و او باز ايستد از آن ، * ( فَلَه ما سَلَفَ ) * ، آنچه گذشته باشد خداى تعالى او را عفو كند ، يعنى هر كه ( 14 ) توبه كند ، خداى تعالى اسقاط عقاب كند از او و
هامش
( 1 ) . همه نسخه بدلها : اى .
( 2 ) . تب ، دب ، آج ، لب : كهاند .
( 3 ) . آج ، لب ، فق : نشناسى / نشناسيد .
( 4 ) . دب ، آج ، لب ، فق : ندانى / ندانيد .
( 8 - 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 6 ) . دب : ندارد .
( 7 ) . همه نسخه بدلها : نشايد .
( 9 ) . تب : متاعى باز فروشم .
( 10 ) . تب : ربا باشد .
( 11 ) . تب ، مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مر : روا باشد .
( 12 ) . همه نسخه بدلها : مجال .
( 13 ) . اساس و همه نسخه بدلها بجز تب : ندارد ، از تب افزوده شد .
( 14 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : و اگر ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .