و يرين من انس الحديث زوانيا
و بهنّ عن رفث الرّجال نفار
و در حرف ( 1 ) عبد اللَّه مسعود هست : الرّفوث ، * ( هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ ) * ، اين هم از كنايات مليح است ، گفت : ايشان لباس شمااند و شما لباس ايشان ( 2 ) ، يعنى ملتبس شوى ( 3 ) به يكديگر و ملتوى ، كما قال الشّاعر :
فأصبحت أنّى تأتها تلتبس بها
كلا مركبيها تحت رجلك شاجر
و گفتند ( 4 ) : وجه تشبيه از اين جاست كه چون وقت خواب برهنه شوند بشره هر يك از ايشان ملاقى باشد بشره صاحبش را به منزله لباس ، قال النّابغة الجعدىّ :
اذا ما الضّجيع ثنى جيدها ( 5 )
تثنّى فكانت ( 6 ) عليه لباسا
ربيع انس گفت : مراد آن است : هنّ لحاف لكم و انتم لحاف لهنّ ، و لحاف جامه خواب باشد .
بعضى دگر از مفسّران گفتند : مراد از لباس سكن ( 7 ) است ، چنان كه در شب گفت : وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً ( 8 ) ، اى سكنا ، هر يكى از ايشان سكن صاحبش باشد كه دل او به او ساكن شود ، دليلش قوله تعالى : وَجَعَلَ مِنْها زَوْجَها لِيَسْكُنَ ( 9 ) إِلَيْها ( 10 ) .
بهرى دگر گفتند : مراد به لباس آن است كه چنان كه جامه وقايت كند ( 11 ) خداوندش را ( 12 ) از سرما و گرما ايشان هر يكى ( 13 ) وقايت كنند و حمايت ( 14 ) صاحبش را از حرام ، چنان كه در خبر آمد :
من تزوج فقد أحرز نصف دينه فعليه بالنصف الاخر
، گفت : هر كه زن بكرد نيمه دين خود را در حرز گرفت ، بر اوست كه نيمه ديگر نگاه دارد .
بعضى دگر گفتند : براى آن كه هر يكى از ايشان سترى بود صاحبش را عند ( 15 )
هامش
( 1 ) . مب : مصحف ، مر : حرب .
( 2 ) . مب : ايشانيد ، ديگر نسخه بدلها : ايشانى .
( 3 ) . مب ، مر : شويد .
( 4 ) . مر : گفتهاند .
( 5 ) . كذا : در اساس و همهء نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 2 / 77 ) : عطفها .
( 6 ) . مر : فكان .
( 7 ) . مج : مسكن .
( 8 ) . سورهء نبأ ( 78 ) آيهء 10 .
( 9 ) . اساس : لتسكن ، با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 10 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 189 .
( 11 ) . مج : وقايش كند ، مب : نگه مىدارد .
( 12 ) . مر : و خداوندش را نگاه دارد .
( 13 ) . مب : ايشان نيز يكديگر را ، آج ، لب ، فق ، مر راه .
( 14 ) . مب مىكنند ، دب كنند .
( 15 ) . مب : در حال ، مر : نزد .