بيان اول
واقعيت هستى كه در ثبوت وى هيچ شك نداريم هرگز نفى نمىپذيرد و نابودى برنمىدارد بعبارت ديگر واقعيت هستى بىهيچ قيد و شرط واقعيت هستى است و با هيچ قيد و شرطى لا واقعيت نمىشود و چون جهان گذران و هر جزء از اجزاء جهان نفى را مىپذيرد پس عين همان واقعيت نفى ناپذير نيست . ( 1 )
Commentary
( 1 ) اكنون مىخواهيم برهان معروف به برهان صديقين را طبق مشرب فلسفى صدرائى توضيح دهيم اين برهان با ساير براهين اين تفاوت را دارد كه در اين برهان چيزى براى اثبات ذات حق واسطه قرار نگرفته است طبق قاعده در هر برهانى بايد يك چيزى رابط و حد وسط براى اثبات مطلوب قرار گيرد .
متكلمان معمولا از طريق حدوث عالم استدلال مىكنند و حدوث عالم را واسطه براى اثبات وجود خداوند بعنوان پديد آورنده اشياء قرار ميدهند ارسطو و ارسطوئين از طريق حركت وارد و باتكاء به اينكه هر حركتى مستلزم