است اما اينكه ماده براى اينكه پس از آزاد شدن حالت جديد به خود بگيرد خواه ناخواه نيازمند به عامل ديگرى است پس تضاد را نمىتوان عامل اصلى و اساسى و منحصر حركت و تحول دانست و معرفى كرد بعدا در خود متن نيز در باره اين مطلب بحث خواهد شد .
اما اصل پنجم [ 1 ] ماهيت حركت يا مثلث تز آنتىتز سنتز اين همان مطلبى است كه در متن در باره آن بحث شده است و ما در پاورقيها توضيح خواهيم داد
پاورقی
[ 1 ] در باره اصل پنجم كه نتيجه تضادهاى داخلى سازش اضداد و وحدت آنها است كه شايد اساسىترين سخن ديالكتيك است بايد بيشتر بحث شود .