و در متعارف نوشتن را كتابت گويند زيرا كه حروف بعضى با بعضى جمع ميشوند ، گاهى بكلام كتاب گفته شود كه حروف در تلفّظ بهم منضم و با هم جمع ميشوند و لذا بكلام خدا با آنكه نوشته نشده بود كتاب اطلاق شده است ( راغب ) .
اينكه گفته شد راجع باصل معناى آن مىباشد و كتاب در اصل مصدر است بمعنى مكتوب به كار رود چنان كه در مصباح گفته ولى راغب گويد :
آن اسم صحيفه است و آنچه در آن نوشته شده * ( يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ ) * نساء :
153 . كه مراد صحيفهء نوشته است .
و از « الكتاب » نيز همان مراد است .
ولى در آياتى نظير * ( وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ ) * بقره : 44 . مكتوب مراد است .
وانگهى كتاب و كتابت بر اثبات و تقدير و ايجاب و واجب و اراده و تقدير و ايجاب و واجب و اراده اطلاق مىشود و اين معانى در قرآن كريم بسيار است . مثل * ( وَقالُوا رَبَّنا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتالَ ) * نساء : 77 . كه بمعنى ايجاب است يعنى : خدايا چرا بر ما جنگ را واجب كردى ؟ و مثل * ( كَتَبَ عَلى نَفْسِه الرَّحْمَةَ . . . ) * انعام :
12 . يعنى خداوند رحمت را بر خويش الزام و حتمى فرموده است .
و مثل * ( فَالآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا ما كَتَبَ الله لَكُمْ . . . ) * بقره : 187 . كه بمعنى تقدير است يعنى الآن با زنان نزديكى كنيد و آنچه خداوند از فرزند براى شما مقدّر كرده بجوئيد . ايضا * ( قُلْ لَنْ يُصِيبَنا إِلَّا ما كَتَبَ الله لَنا . . . ) * توبه : 51 .
در آيهء : * ( مِنْ أَجْلِ ذلِكَ كَتَبْنا عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ . . . ) * مائده : 32 . بمعنى ايجاب و حكم است .
در آياتى نظير * ( وَنَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَآثارَهُمْ ) * يس : 12 . * ( فَلا كُفْرانَ لِسَعْيِه وَإِنَّا لَه كاتِبُونَ ) * انبياء : 94 . * ( بَلى وَرُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ ) * زخرف : 80 .
ظاهرا مراد اثبات و نگهدارى است .
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 82
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٨٢