گرديدن آنست از وجهى بوجهى مثل گرداندن لباس و گرداندن انسان از طريقه اش . * ( وَإِلَيْه تُقْلَبُونَ ) * عنكبوت :
21 . يعنى بسوى او برگردانده ميشويد مثل * ( ثُمَّ إِلَيْه تُرْجَعُونَ ) * بقره : 28 .
تقليب : بر گرداندن و آن براى كثرت و مبالغه است * ( لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَقَلَّبُوا لَكَ الأُمُورَ ) * توبه : 48 . از پيش فتنه جوئى كرده و كارها را بر تو آشفته نمودند * ( وَنُقَلِّبُهُمْ ذاتَ الْيَمِينِ وَذاتَ الشِّمالِ ) * كهف : 18 .
آنها را براست و چپ بر ميگردانديم .
انقلاب : انصراف و برگشتن .
* ( وَإِذَا انْقَلَبُوا إِلى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ ) * مطففين : 31 . و چون نزد اهلشان بر گشتند شادمان برگشتند .
تقلَّب : تحوّل و تصرّف در امور است . * ( الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ . وَتَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ ) * شعراء : 218 و 219 .
به نظر الميزان يعنى خدائى كه در حال قيام نماز تو را مىبيند و نيز تحوّل تو را در ميان ساجدان مىبيند اشاره است به نماز جماعت آنحضرت شايد مراد آن باشد كه خدا قيام و تلاش تو را در ميان مردمان خاضع بدين مىبيند طبرسى قيام را صلوة فرادى و تقلَّب . . . را نماز جماعت دانسته يعنى خدا در هر دو حال تو را مىبيند .
بقولى : خدا گردش تو را در اصلاب موحّدان از پيغمبرى به پيغمبرى مىبيند تا تو را پيغمبر بوجود آورد از ابن عباس و در روايتى از عكرمه و عطاء و آن از ابى جعفر باقر و جعفر صادق صلوات اللَّه عليهما نقل شده كه فرمودند : « فى اصْلابِ النَّبيّينَ نَبى بَعْدَ نَبى حَتَّى اخْرَجَه مِنْ صُلْبِ ابيه مِنْ نِكاحٍ غَيْرُ سِفاحٍ مِنْ لَدُنْ آدَمَ عليه السّلام » ( مجمع ) .
* ( فَلا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِ ) * غافر : 4 . مراد از تقلَّب تصرّف و تلاش در كارهاى زندگى است .
* ( وَالله يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَمَثْواكُمْ ) * محمد : 19 . ظاهرا هر دو مصدر ميمىاند يعنى خدا گردش و اقامت شما را ميداند .
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 24
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٤