كسى جز خدا در كار خلقت و تدبير آن استقلالى ندارد چنان كه مفصلا در « شرك » و كلمهء « اللَّه » گذشت . قرآن در مقام ذمّ و ردّ چنين افكار باطل فرموده * ( « وَجَعَلُوا لِلَّه شُرَكاءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوا لَه بَنِينَ وَبَناتٍ بِغَيْرِ عِلْمٍ سُبْحانَه وَتَعالى عَمَّا يَصِفُونَ » ) * انعام :
100 . ايضا فرموده * ( « وَجَعَلُوا بَيْنَه وَبَيْنَ الْجِنَّةِ نَسَباً وَلَقَدْ عَلِمَتِ الْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ » ) * صافات : 158 .
آنچه بشيطان و اعوان او داده شده از حول و قوهء الهى است و آنها مطلقا استقلالى ندارند گرچه در علت تفويض قدرت وسوسه به آنها سخن بسيار است .
حدود تسلَّط شيطان و شياطين فقط وسوسهء قلبى و بهتر نماياندن بديها و بالعكس است و جز اين تسلَّطى ندارند و در قرآن مجيد هر چه در كار آنها گفته شده برگشت همه بر اين اصل است .
چنان كه شيطان خود در روز قيامت بمردم خواهد گفت * ( « ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي . . . » ) * ابراهيم : 22 . يعنى من بر شما تسلَّطى نداشتم جز آنكه شما را خواندم و از من قبول كرديد . چنان كه در « سلطان » تحت عنوان تسلَّط شيطان مفصلا گذشت .
و آيات * ( « فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطانُ . . . » ) * اعراف : 20 . * ( « يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ وَما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلَّا غُرُوراً » ) * نساء : 120 .
* ( « وَإِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ » ) * انفال :
48 . * ( « الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ . . . » ) * بقره :
268 . و آيات ديگر همه راجع به اين مطلباند . و اين قدرت از جانب خدا اعطا شده ولى چند آيه هست كه بايد بررسى شوند .
اول آيهء * ( « الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُه الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ » ) * بقره : 275 . در « خبط » مفصلا در اين باره صحبت شد رجوع شود و گفته شد كه المنار شيطان را در آيه ميكرب دانسته و بعقيدهء الميزان : اشعار آيه بدخالت جنّ در بعضى از ديوانگان قطعى است .
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 35
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٣٥