آيات زير روشن خواهد شد .
* ( « وَكُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناه طائِرَه فِي عُنُقِه وَنُخْرِجُ لَه يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاه مَنْشُوراً » اسراء : 13 . مفسران طائر را در آيه بمعنى عمل گرفتهاند . خود آيه نيز مىفهماند مراد از طائر هر عمل خوب و بد انسان است كه از وى قابل انفكاك نيست و به حكم و جعل خداوند خير و شرّ به خود عامل مربوط است .
ولى بايد ديد چرا به عمل طائر اطلاق شده آيا قرآن در اين اطلاق تابع رسم باطل جاهليت شده است ؟ ! ! به نظر من قرآن در اين استعمال نظرى باصطلاح جاهليت ندارد و چون عمل پرندهء بخصوصى است كه به صورت نيرو از انسان مىپرد و كنار مىشود لذا آن را طائر فرموده است . راغب در اين باره حق سخن را ادا كرده آنگاه كه در ذيل آيه گويد : « اى عمله الذى طار عنه من خير او شر » از اينجا معنى طائر در آيات زير نيز روشن مىشود :
* ( « قالُوا طائِرُكُمْ مَعَكُمْ أَ إِنْ ذُكِّرْتُمْ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ » ) * يس : 19 . * ( « قالُوا اطَّيَّرْنا بِكَ وَبِمَنْ مَعَكَ قالَ طائِرُكُمْ عِنْدَ الله بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُونَ » ) * نمل : 47 .
* ( « أَلا إِنَّما طائِرُهُمْ عِنْدَ الله وَلكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ » ) * اعراف : 131 .
ممكن است طائر در آيهء اول فال بد باشد كه در جواب * ( « تَطَيَّرْنا بِكُمْ » ) * آمده است ولى به نظر نگارنده مراد آنست كه پيامبران گفتند : وجود ما براى شما اسباب بدبختى نيست بلكه عمل شما كه بدبختتان خواهد كرد با خود شماست و از شما منفك نيست .
آيهء دوم و سوم نيز در جواب آنان است كه بپيامبران ميگفتند : ما شما را بفال بد گرفتيم سبب پراكندگى و زحمت ما شديد جواب اين است : ما سبب ناراحتى شما نيستيم بلكه اعمال بدتان كه پيش خدا محفوظ است سبب بدبختى شما شده و خواهد شد و با تبليغ ما امتحان ميشويد .
مستطير * ( « وَيَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّه مُسْتَطِيراً » ) * انسان : 7 . مستطير بمعنى منتشر است يعنى روزيكه شرّش به همه
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 263
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٦٣