ولى بهتر است كه رجاء در آيه بمعنى اميد باشد يعنى چه شده كه براى خدا عظمتى اميد نداريد و خدا را قوى نميدانيد تا او را بندگى كنيد و حل مشكلات از او بخواهيد و از وى بترسيد ؟
در آيهء * ( « يا قَوْمِ اعْبُدُوا الله وَارْجُوا الْيَوْمَ الآخِرَ » ) * عنكبوت : 36 . ظاهرا مراد خوف است يعنى خدا را عبادت كنيد و از روز قيامت بترسيد . و يا مراد آنست اميدوار روز آخرت باشيد و براى آن كار كنيد و بدانيد كه قيامت هست .
ناگفته نماند چنان كه از راغب نقل شد اميد و خوف متلازماند چون به چيزى اميدوار باشيم در همانحال خوف نرسيدن به آن هم هست پس اگر آيات گذشته را خوف يا اميد معنى كنيم چندان تفاوتى نخواهد داشت .
ارجاء را تأخير معنى كردهاند در اقرب الموارد گويد « ارجى الامر :
اخّره » كار را بتأخير انداخت . « ارجيت الامر : أخّرته » كار را بتأخير انداختم ( صحاح ) طبرسى ذيل آيهء 111 اعراف گويد : ارجاء بمعنى تأخير است .
* ( « تُرْجِي مَنْ تَشاءُ مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشاءُ » ) * احزاب : 51 . يعنى از زنان آنكه را ميخواهى ترك و از خود دور ميگردانى و هر كه را خواستى نزد خود اسكان ميدهى . در الميزان گويد :
اين سخن كنايه از ردّ و قبول است و سياق آيه دلالت دارد كه آنحضرت در ردّ و قبول زنيكه خود را به او بذل كرده مختار است .
به نظر ميايد كه راجع بهمهء زنان آنحضرت باشد و مراد از آن اين است كه بعد از اداى حق واجب ايشان بهر يك هر قدر اظهار علاقه كنى يا كمتر بمنزلش به روى و . . . اختيار با تو است و اللَّه العالم . و احتمال داده شده كه مراد سقوط وظيفهء همخوابگى و غيره باشد .
* ( « قالُوا أَرْجِه وَأَخاه وَابْعَثْ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ » شعراء : 36 . * ( « أَرْجِه » ) * در اين آيه و در آيهء 111 سورهء اعراف
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 63
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٦٣