و مسكنت با آن دو است .
مسكين : درمانده . بايد دانست در قرآن كريم فقط در يك محل مساكين با فقراء در رديف هم ذكر شدهاند * ( « إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَالْمَساكِينِ وَالْعامِلِينَ عَلَيْها . . . » ) * توبه : 60 . اين باعث گفتگو شده كه آيا هر دو يك صنفند و يا صنف مستقلىاند .
بعضىها گفتهاند : مسكين آنست كه هيچ چيز نداشته باشد و آن از فقير شديدتر است ولى دقّت در قرآن آن را تأييد نميكند كه در آيهء * ( « أَمَّا السَّفِينَةُ فَكانَتْ لِمَساكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ . . . » ) * كهف : 79 . مساكين به صاحب كشتى اطلاق شده است .
با توجّه باصل ماده خواهيم دانست هر يك صنف بخصوصى است گرچه در بعضى مصاديق قابل جمعاند فقر در لغت بمعنى حاجت است ، فقير يعنى حاجتمند و مستمند . مسكين از سكون است يعنى درمانده : درماندگى ممكن است در اثر فقر باشد و يا از مرض ، فلج ، نقص عضو و دورى از مال و اهل و غيره . على هذا مسكين از فقير اعمّ است بر خلاف بعضى از بزرگان كه فقير را اعمّ دانسته . زيرا هر فقير از لحاظ حاجت مسكين و درمانده است ولى بعضى مسكين فقير نيست مثل مساكين سورهء كهف كه صاحب كشتى بودند .
در مجمع از شافعى و ابن انبارى نقل شده كه فقير از مسكين اسوء حال است و با آيهء * ( « أَمَّا السَّفِينَةُ فَكانَتْ لِمَساكِينَ » ) * استدلال كردهاند .
عياشى در تفسير خود ذيل آيهء * ( « إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَالْمَساكِينِ . . . » ) * توبه : 60 . از محمد بن مسلم از امام صادق عليه السّلام نقل كرده : فقير آنست كه سؤال مىكند . مسكين پر زحمتتر از او است و سؤال نميكند . و از ابى بصير از آنحضرت نقل مىكند :
فقير آنست كه سؤال مىكند . مسكين پر زحمتتر از اوست و بائس از هر دو پر مشقّتتر است . ولى در وسائل هر دو حديث به عكس نقل شده .
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 285
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٨٥