رسالت وى را روشن مىكند . او مورد هدايت پروردگار بوده * ( « وَوَهَبْنا لَه إِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ كُلاًّ هَدَيْنا . . . » ) * انعام :
84 . خداوند نعمت خود را بر او و ابراهيم تمام كرده بود * ( « وَيُتِمُّ نِعْمَتَه عَلَيْكَ وَعَلى آلِ يَعْقُوبَ كَما أَتَمَّها عَلى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْراهِيمَ وَإِسْحاقَ . . . » ) * يوسف : 6 . وى از عباد اللَّه الصالحين مىباشد و خداوند او را مبارك گردانيده است . * ( « وَبَشَّرْناه بِإِسْحاقَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ » ) * صافات : 112 . * ( « وَبارَكْنا عَلَيْه وَعَلى إِسْحاقَ . . . » ) * صافات : 113 .
ايضا آيات ذيل از مقام شامخ او و پدر و فرزندش سخن ميگويد * ( « وَاذْكُرْ عِبادَنا إِبْراهِيمَ وَإِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ أُولِي الأَيْدِي وَالأَبْصارِ . إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِ . وَإِنَّهُمْ عِنْدَنا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الأَخْيارِ » ) * ص : 45 - 47 .
دربارهء اين مطلب كه آيا ذبيح اسحق بود يا برادرش اسمعيل ؟ در « اسمعيل » روشن كرديم كه ذبيح او بوده نه اسحق . آياتيكه در آن اسمعيل و اسحق آمده اسحق پيوسته بعد از اسمعيل آمده است و اين روشن مىكند كه اسمعيل برادر بزرگ بوده است .
مسعودى در اثبات الوصية گويد : ذبيح اسمعيل بود و او فرزند بزرگ ابراهيم و جانشين پدرش بود و اسحق بعد از اسمعيل به پيامبرى رسيد .
ناگفته نماند تورات فعلى چنان كه در سفر پيدايش باب 22 ذكر شده معتقد است كه ذبيح حضرت اسحق بود . به نظر ميايد كه ذبيح بودن اسحق در كتب اسلامى خاصّه بكتب اهل سنّت از تورات راه يافته است ولى در « اسمعيل » گفتيم كه بشهادت قرآن هنگام قربانى اسمعيل هنوز اسحق به دنيا نيامده بود و مژدهء اسحق توسط ملائكه پس از ماجراى قربانى است و حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله در حديث معروف فرموده « انا ابن الذّبيحين » من فرزند دو ذبيحم كه جدّش اسمعيل و پدرش عبد اللَّه بن عبد المطلب است . امامان اهل بيت صلوات اللَّه عليهم اجمعين فرمودهاند :
ذبيح اسمعيل بود به ج 12 بحار ص 121 ببعد طبع اخير رجوع شود .
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 241
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٤١