نشان ميدهد كه تقسيم با ازلام نوعى قمار بوده كه در اسلام تحريم شده است .
انصاب چنان كه در « نصب » خواهد آمد سنگهائى بود كه به آنها عبادت كرده و در اطراف كعبه نگهدارى ميكردند و قربانيهائى براى آنها و بر روى آنها ذبح ميكردند و با خون قربانى آنها را رنگين مينمودند چنان كه طبرسى و بيضاوى و ديگران گفتهاند .
و اما ازلام ، واحد آن زلم ( بر وزن فرس و صرد ) بمعنى تير است ( مجمع بيضاوى ) كه با آنها قرعه ميكشيدند و قمار ميكردند .
گويند براى عرب دو گونه ازلام ( تيرهاى مخصوصى ) بود يكى ازلام امر و نهى و ديگرى ازلام قمار .
1 - ازلام امر و نهى سه چوب تير مانندى بود كه بر يكى نوشته بود « امرنى ربّى » پروردگارم امر كرد و بر ديگرى « نهانى ربى » پروردگارم نهى كرد و سومى خالى بود و نوشتهاى نداشت .
چون يكى ارادهء سفر ميكرد و يا ميخواست كار مهمّى انجام دهد تيرها را بهم ميزد اگر اولى ميامد آن كار را ميكرد و اگر دومى ميامد منصرف ميشد و اگر سومى ميامد دوباره آنها را بهم ميزد تا اوّلى يا دوّمى بيايد ( حاشيهء سيرهء ابن هشام جلد 1 ص 95 ) .
مجمع و زمخشرى و بيضاوى * ( « وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالأَزْلامِ » ) * به اين معنى گرفته و گفته : حرام است كه قسمت روزى و ديگر مقاصد خود را با ازلام بطلبيد ولى اين از سياق آيه خيلى بعيد است زيرا كه آيه محرمات اكل را مىشمارد كه ميگويد : ميته ، خون ، و گوشت خوك و . . . بر شما حرام است . جا نداشت كه اين مطلب را در ضمن آنها بميان بكشد بلكه منظور قسمت گوشت با ازلام قمار است كه ذيل نقل خواهد شد . ضمنا در بعضى نقلها هست كه بجاى جمله هاى « امرنى ربّى » نهانى ربى » كلمه « افعل - لا تفعل » مينوشتند .
و اين به عادت عرب جاهلى مناسب است .
2 - ازلام قمار عبارت بود از 10
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 177
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص١٧٧