گاهى زوج است وگاهى زوج نيست ؟ بديهي است كه پاسخ اين سؤال ، مثبت
است .
5 - اراده اى كه به مسافتى تعلق مى گيرد ، مثلا كسى اراده مى كند كه يك كيلومتر
راه طي كند ، اين اراده بر هر قدم وهر جزء از اين راه تعلق گرفته وبه تعداد اجزاء راه
قابل تجزيه است . وانقسام جزء هم نهايت ندارد ، پس اراده متعلق به آنها نيز
بي نهايت است .
حضرت امام - رضوان الله تعالى عليه - نيز چند مثال بر مثالهاى ميرداماد -
رحمة الله تعالى عليه - افزود وضمنا اشاره فرمود بر اينكه مثال براي قياس مزبور ،
فراوان است وما به توضيح يك مثال اكتفا مى كنيم :
( امكان در ممكنات ) ، فرض كنيد مى گوييم : ( زيد موجود بالامكان ) . در اين
صورت سؤال مى شود كه آيا خود امكان هم در خارج واقعيت دارد يا نه ؟ صورت
دوم باطل است ، زيرا معنا ندارد كه شئ بي واقعيت ، بيانگر حال نسبت محمول به
موضوع باشد ، پس قهرا صورت أول صحيح خواهد بود .
وبر اين فرض ، مى گوييم كه خود امكان واقعيت دار ، آيا ممكن است يا واجب
ويا ممتنع ؟ وچون به دو شق أخير ، راهى نيست ، قهرا خود آن امكان ، ممكن
خواهد بود . ودر اين صورت ، نقل كلام به آن امكان دوم مى كنيم وهمچنين سوم
وچهارم و . . وبه همين قياس است وجوب در واجب وضرورت در قضاياى
ضرورية .
پس به اين بيان ، همان طورى كه مثلا در يك امكان ، امكانهاى بي شمارى نهفته
بود واين امكانها به شكل مرتب ومنظم در وجود واحد جمع آمده بودند ، همچنين
در اراده واحد ، إرادات بي شمارى جمع وگرد آمده اند .
وبايد توجه داشت كه در بحثهاى فلسفي وكلامي ، دانشمندان فن در اين مورد
قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — صفحة 73
مساهمون: محمد مهدي گرجيان
ص٧٣