« هرگز اين كار را تكرار مكن و آن را براى هميشه فراموش نما » * ( ( كَلَّا ) ) * .
« چرا كه اين آيات وسيله اى است براى تذكر و يادآورى خلق خدا » * ( ( إِنَّها تَذْكِرَةٌ ) ) * ( 1 ) .
نيازى به اين نيست كه از مستضعفان پاكدل غافل شوى ، و به افراد متنفذ و مغرور روى آورى .
اين احتمال نيز وجود دارد كه جمله « * ( كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ ) * » پاسخى باشد به تمام تهمتهاى مشركان و دشمنان اسلام در مورد قرآن كه گاه شعرش مىخواندند ، و گاه سحر ، و گاه نوعى كهانت ، قرآن مىگويد : هيچيك از اين نسبتها صحيح نيست ، بلكه اين آيات وسيله اى است براى بيدارى و يادآورى و آگاهى و ايمان و دليل آن در خودش نهفته است ، چرا كه هر كس به آن نزديك مىشود - جز معاندان لجوج اين اثر را در خود احساس مىكند .
سپس مىافزايد : « هر كس بخواهد از آن پند مىگيرد » ( * ( فَمَنْ شاءَ ذَكَرَه ) * ) ( 2 ) .
اين تعبير هم اشاره اى است به اينكه اكراه و اجبارى در كار نيست ، و هم دليلى است بر آزادى اراده انسان كه تا نخواهد و تصميم بر قبول هدايت نگيرد نمىتواند از آيات قرآن بهره گيرد .
هامش
( 1 ) ضمير « انها » كه مؤنث است به آيات قرآن بر مىگردد .
( 2 ) ضمير در جمله « ذكره » به همان چيز بر مىگردد كه ضمير « انها » باز مىگردد منتها در آنجا منظور آيات است ، و لذا مؤنث آورده شده و در اينجا اشاره به خود قرآن است كه مذكر لفظى مىباشد .