را به دست گرفته بود و به پيغمبر مىگفت من يحيى الْعِظامَ وَهِيَ رَمِيمٌ : « چه كسى اين استخوانها را زنده مىكند در حالى كه پوسيده است » ؟
ضمنا تعبير به « يحسب » ( از ماده « حسبان » به معنى گمان ) اشاره به اين است كه اين منكران هرگز به گفته خود ايمان نداشتند بلكه تنها بر پندار و گمانهاى واهى و بىاساس تكيه مىكردند .
اما ببينيم چرا مخصوصا روى استخوانها تكيه شده است ؟ اين به خاطر آن است كه اولا دوام استخوان بيش از ساير اعضا مىباشد ، و لذا هنگامى كه بپوسد و خاك شود و ذرات غبارش پراكنده گردد اميد بازگشت آن در نظر افراد سطحى كمتر است .
ثانيا استخوان مهمترين ركن بدن انسان مىباشد ، چرا كه ستونهاى بدن را استخوانها تشكيل مىدهند ، و تمام حركات و جابجايى و فعاليتهاى مهم بدن به وسيله استخوانها انجام مىگيرد ، كثرت و تنوع و اشكال و اندازههاى مختلف استخوانها در بدن انسان از عجايب خلقت خداوند محسوب مىشود ، و ارزش يك مهره كوچك پشت انسان هنگامى ظاهر مىشود كه از كار بيفتد و مىبينيم كه تمام بدن را فلج مىكند .
« بنان » در لغت هم به معنى « انگشتان » آمده ، و هم به معنى « سر انگشتان » و در هر دو صورت اشاره به اين نكته است كه نه تنها خداوند استخوانها را جمعآورى مىكند ، و به حال اول باز مىگرداند ، بلكه استخوانهاى كوچك و ظريف و دقيق انگشتان را همه در سر جاى خود قرار مىدهد ، و از آن بالاتر خداوند حتى سر انگشتان او را به طور موزون به صورت نخست باز مىگرداند .
اين تعبير مىتواند اشاره لطيفى به خطوط سر انگشت انسانها باشد كه مىگويند كمتر انسانى در روى زمين پيدا مىشود كه خطوط سر انگشت او با
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحه 278
پدیدآورندگان: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص۲۷۸