از آنچه گفتيم روشن شد كه منظور از جمله « * ( لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ) * » هدايت يافتن به مقصود و پيدا كردن مناطق مختلف زمين است ، هر چند بعضى آن را اشاره به هدايت يافتن در امر توحيد و خداشناسى دانستهاند ( البته جمع ميان هر دو معنى نيز بى مانع است ) .
سومين موهبت را كه مساله نزول آب باران و احياء زمينهاى مرده است در آيه بعد به اين صورت مطرح مىكند « همان خدايى كه از آسمان آبى فرستاد به اندازه معينى » ( * ( وَالَّذِي نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ ) * ) .
« و به وسيله آن سرزمين مرده اى را حيات بخشيديم » ( * ( فَأَنْشَرْنا بِه بَلْدَةً مَيْتاً ) * ) .
« و همين گونه كه زمينهاى مرده با نزول باران زنده مىشوند شما نيز بعد از مرگ زنده ، و از قبرها خارج خواهيد شد » * ( ( كَذلِكَ تُخْرَجُونَ ) * ) .
تعبير به « قدر » اشاره لطيفى است به نظام خاصى كه بر نزول باران حكمفرما است به اندازه اى مىبارد كه مفيد و ثمر بخش است و زيانبار نيست .
درست است كه گاهى سيلابها به راه مىافتد و زمينهايى را ويران مىكند اما اين از حالات استثنايى است و جنبه هشدار دارد ، ولى اكثريت قريب باتفاق بارانها سودمند و مفيد و سود بخش است ، اصولا پرورش تمام درختان و گياهان و گلها و مزارع پر ثمر از بركت همين نزول به اندازه باران است ، و اگر نزول باران نظامى نداشت اينهمه بركات عائد نمىشد .
در قسمت دوم آيه روى جمله « انشرنا » كه از ماده « نشور » به معنى گستردن است تكيه شده كه رستاخيز جهان نباتات را مجسم مىسازد : زمينهاى خشكيده كه بذرهاى گياهان را همچون اجساد مردگان در قبرها در دل خود پنهان داشته ، با نفخه صور « نزول باران » به حركت درمىآيند ، تكانى مىخورند و مردگان گياه سر از خاك برمىدارند و محشرى برپا مىشود كه خود نمونه اى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 18
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨