صورت نامحدود به روى او گشوده است ، اين سنت غير قابل تغيير الهى است .
و عجيب است كه گروهى بى خبر هنوز طرفدار مكتب جبرند ، و در عين حال دم از مكتب انبيا مىزنند ، در حالى كه قبول جبر مساوى است با نفى تمام محتواى مكتب انبيا ، نه تكليف مفهومى خواهد داشت ، نه سؤال و جواب ، نه اندرز و نصيحت ، و به طريق اولى نه ثواب و عقاب ! نه انسان هرگز در كار خود ترديد مىكند و نه پشيمانى مفهومى خواهد داشت ، و نه اصلاح اشتباهات گذشته .
سپس به مساله مهم ديگرى در اين رابطه مىپردازد و توصيف گروهى را كه اهل بهشت و سعادتند در برابر گروهى كه به دوزخ فرستاده مىشوند با اين عبارت بيان مىكند : « ولى خداوند هر كه را بخواهد در رحمت خود وارد مىكند ، و براى ظالمان ولى و ياورى نيست » ( * ( وَلكِنْ يُدْخِلُ مَنْ يَشاءُ فِي رَحْمَتِه وَالظَّالِمُونَ ما لَهُمْ مِنْ وَلِيٍّ وَلا نَصِيرٍ ) * ) .
با توجه به اينكه گروه دوزخى را با وصف « ظلم » مشخص مىكند روشن مىشود كه منظور از « من يشاء » ( هر كس را بخواهد ) در جمله اول گروهى است كه ظالم نيستند .
به اين ترتيب « عادلان » بهشتىاند ، و غرق در رحمت خدا ، و ظالمان دوزخيند .
اما بايد توجه داشت كه « ظالم » در اينجا ، و در بسيارى ديگر از آيات قرآن ، معنى وسيع و گسترده اى دارد ، و تنها شامل كسانى نمىشود كه به ديگران ستم كردهاند ، بلكه كسانى كه بر خود ستم كرده ، يا آنها كه در عقيده منحرفند ، نيز ظالمند ، و چه ظلمى برتر از شرك و كفر است ؟ لقمان به فرزندش مىگويد :
يا بُنَيَّ لا تُشْرِكْ بِاللَّه إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ : « فرزندم چيزى را شريك خدا قرار مده كه شرك ظلم عظيم است » ( لقمان - 13 ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 360
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٦٠