به اهداف مقدسش حتى از مرحله عفو و گذشت فراتر رود ، و به مقام « دفع سيئه به حسنه » برسد ! .
باز در اينجا به مساله « صبر » بر خورد مىكنيم كه ريشه همه ملكات فاضله اخلاقى و پيشرفتها و موفقيتهاى مادى و معنوى است ( 1 ) .
و از آنجا كه بر سر راه وصول به اين هدف بزرگ موانعى وجود دارد و وسوسههاى شيطانى در اشكال مختلف انسانها را مانع مىشود ، در آخرين آيه مورد بحث شخص پيامبر ص را به عنوان الگو مخاطب ساخته ، مىگويد :
« هر گاه وسوسه هايى از شيطان در اين مسير متوجه تو گردد به هوش باش ، و در مقابل آن مقاومت كن ، خود را به خداوند بسپار ، و به سايه لطف او پناه بر ، كه او شنونده و آگاه است » ( * ( وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّه إِنَّه هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ) * ) ( 2 ) .
« نزغ » ( بر وزن نزد ) به معنى « ورود در كارى به قصد فساد » است ، و به همين جهت به وسوسههاى شيطانى « نزغ » گفته مىشود .
اين هشدار در واقع به خاطر اين است كه در اين گونه مواقع معمولا خطوراتى از ذهن مىگذرد ، و يا افراد به اصطلاح مصلحتانديش توصيه هايى از اين قبيل مىكنند .
« مردم را جز با زور نمىتوان اصلاح كرد » « خون را با خون بايد شست »
هامش
( 1 ) جمعى از مفسران جمله « * ( وَما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ ) * » را اشاره به پاداشهاى بزرگ چنين انسانهاى شريف و پر گذشت در آخرت دانستهاند ، ولى با توجه به اينكه آيه در صدد بيان مبانى اخلاقى اين عمل بزرگ است تفسير مزبور بعيد به نظر مىرسد .
( 2 ) « نزغ » در آيه فوق ممكن است همان معنى مصدرى داشته باشد و نيز ممكن است به معنى « اسم فاعل » باشد .