اسلام است ، چگونه ترك آن دليل بر كفر و شرك مىشود ؟
بعضى ظاهر آيه را حفظ كرده و گفتهاند ترك زكات هر چند توام با انكار وجوب آن نباشد باز نشانه كفر است .
بعضى ديگر ترك توام با انكار را دليل بر كفر دانستهاند ، چرا كه زكات از ضروريات اسلام است و منكر آن كافر مىباشد .
جمعى گفتهاند : زكات در اينجا به معنى تطهير و پاكيزگى است ، و منظور از ترك زكات ترك پاكسازى صفحه دل از لوث شرك است ، همانگونه كه در آيه 81 سوره كهف نيز آمده است « خَيْراً مِنْه زَكاةً » ( فرزندى كه از او پاكتر باشد ) .
ولى اشكال مطلب در اينجا است كه تعبير به لا يؤتون ( نمىپردازند و ادا نمىكنند ) هيچگونه تناسبى با اين معنى ندارد .
بنا بر اين راهى جز اين نيست كه منظور همان اداء زكات باشد .
مشكل ديگر اينجا است كه زكات در سال دوم هجرت در مدينه تشريع شد ، و اين آيات مكى است ، حتى به گفته بعضى از مفسران بزرگ سوره فصلت از نخستين سوره هايى است كه در مكه نازل شده ، لذا ناچار شدهاند كه زكات را در اينجا به معنى هر گونه « انفاق در راه خدا » تفسير كنند ، يا بگويند اصل وجوب زكات در مكه نازل شده بود ، اما حد و حدود و نصاب و مقدار آن در سال دوم هجرت نازل گرديد .
به هر حال آنچه در اينجا نزديكتر به مفهوم آيه است اين است كه منظور از زكات همان مفهوم عام انفاق بوده باشد ، و ذكر آن در نشانههاى شرك به خاطر اين است كه انفاقهاى مالى در راه خداوند يكى از روشنترين نشانههاى ايثار و گذشت و عشق به اللَّه است ، چرا كه مال از محبوبترين امور نزد انسان مىباشد ، و انفاق و ترك انفاق مىتواند شاخصى براى شرك و ايمان در بسيارى از موارد گردد تا آنجا كه بعضى اموال خويش را از جان خود نيز محبوبتر دارند و نمونه هاى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 216
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢١٦