مىدارد ، و به تلاش و كوشش بيشتر دعوت مىكند ( 1 ) .
« نكته مهمى » كه در پايان اين بحث فشرده لازم است ياد آورى شود اينكه دعا طبق روايات اسلامى مخصوص مواردى است كه تلاشها و كوششهاى انسان اثرى نبخشد ، و يا به تعبير ديگر آنچه انسان در توان دارد انجام دهد ، و بقيه را از خدا بخواهد .
بنا بر اين اگر انسان دعا را جانشين تلاش و كوشش كند قطعا مستجاب نخواهد شد .
لذا در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم :
اربعة لا تستجاب لهم دعوة :
رجل جالس فى بيته يقول : اللهم ارزقنى ، فيقال له ا لم آمرك بالطلب ؟
و رجل كانت له امراة فدعا عليها ، فيقال له : ا لم اجعل امرها اليك ؟
و رجل كان له مال فافسده ، فيقول : اللهم ارزقنى ، فيقال له : ا لم امرك بالاقتصاد ؟ ا لم آمرك بالاصلاح ؟
و رجل كان له مال فادانه به غير بينة ، فيقال له : ا لم آمرك بالشهادة « ؟ !
« چهار گروهند كه دعاى آنها مستجاب نمىشود :
كسى كه در خانه خود نشسته و مىگويد : خداوندا ! مرا روزى ده ، به او گفته مىشود : آيا به تو دستور تلاش و كوشش ندادم ؟
و كسى كه همسرى دارد ( كه دائما او را ناراحت مىكند ) و او دعا مىكند كه او از دستش خلاص شود ، به او گفته مىشود : مگر حق طلاق را به تو ندادم ؟
و كسى كه اموالى داشته و آن را بيهوده تلف كرده ، مىگويد : خداوندا ! به من روزى مرحمت كن ، اما به او گفته مىشود : مگر دستور اقتصاد و ميانه روى
هامش
( 1 ) در مورد دعا و فلسفه و شرائط آن در مجلدات ديگر تفسير نمونه از جمله جلد 15 صفحه 172 ذيل آيه 77 سوره فرقان ، و جلد 6 صفحه 209 ، و به طور مشروحتر در جلد اول صفحه 638 بحث شده است .