و فرمان او شفاعت كند « ؟ ! ( بقره - 255 ) .
يا به گفته بعضى از مفسران اساسا حقيقت شفاعت همان توسل به اسماء حسناى خداوند است ، توسل به رحمانيت و غفاريت و ستاريت او است ، بنا بر اين هر گونه شفاعتى سرانجام به ذات پاك او بر مىگردد ، با اين حال چگونه مىتوان از غير او بدون اذن او شفاعت طلبيد ؟ ( 1 ) .
در مورد ارتباط جمله « * ( ثُمَّ إِلَيْه تُرْجَعُونَ ) * » ( سپس به سوى او باز مىگرديد ) به ما قبل آن بيانات مختلفى از سوى مفسران ارائه شده :
1 - اين جمله اشاره به آن است كه نه تنها شفاعت در اين دنيا در اختيار خداوند است و نبايد همچون مشركان حل مشكلات و رفع مصائب را از غير خدا طلب نمود ، بلكه در آخرت نيز شفاعت و نجات از آن او ، و از ناحيه او است .
2 - اين جمله دليل دومى است براى اختصاص شفاعت به خداوند ، زيرا در دليل اول روى « مالكيت » خداوند تكيه شده ، و در اينجا روى « بازگشت همه اشياء به سوى او » .
3 - اين جمله تهديدى است براى مشركان ، و به آنها مىگويد : شما به سوى خدا باز مىگرديد و نتيجه افكار و اعمال شوم و زشت خود را خواهيد ديد .
همه اين تفسيرها مناسب است هر چند تفسير اول و دوم صحيحتر به نظر مىرسد .
نكتهها :
1 - جهان اسرار آميز خواب
حقيقت خواب چيست ؟ و چه مىشود كه انسان به خواب مىرود ؟ در اين
هامش
( 1 ) الميزان جلد 17 صفحه 286 .