حقوق ميهمان آنست كه او را تا در خانه بدرقه كنى « ( 1 ) .
و تا آنجا كه به تكلف نيانجامد بايد وسايل آسايش و راحتى او را فراهم كرد ، تا آنجا كه در حديثى داريم يكى از حقوق ميهمان اين است كه حتى خلال را براى او فراهم سازند
« قال رسول اللَّه ( ص ) : ان من حق الضيف ان يعدله الخلال » !
( 2 ) .
گاه مىشود ميهمانها افرادى كمرو و خجالتى هستند و به همين دليل دستور داده شده است كه از آنها در باره غذا خوردن سؤال نكنند ، بلكه سفره غذا را آماده سازند ، اگر مايل بود بخورد ، چنان كه امام صادق ع مىفرمايد :
لا تقل لاخيك اذا دخل عليك اكلت اليوم شيئا ؟ و لكن قرب اليه ما عندك ، فان الجواد كل الجواد من بذل ما عنده :
« هنگامى كه برادرت بر تو وارد شود از او سؤال نكن آيا امروز غذا خورده اى يا نه ؟ آنچه دارى براى او حاضر كن ، چرا كه سخاوتمند واقعى كسى است كه از بذل آنچه حاضر دارد مضايقه نكند » ( 3 ) .
از جمله وظايف ميزبان در پيشگاه خدا اين است كه غذايى را كه آماده ساخته است تحقير نكند چرا كه نعمت خدا هر چه باشد عزيز و محترم است ، ولى در ميان مترفين و ارباب تكلف معمول است كه هر قدر سفره را رنگين كنند مىگويند :
چيز ناقابلى بيش نيست و لايق مقام شما نمىباشد ! همانگونه كه ميهمان نيز وظيفه دارد آن را كوچك نشمرد .
در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم :
هلك امرؤ احتقر لاخيه ما يحضره و هلك امرؤ احتقر من اخيه ما قدم اليه :
« ميزبانى كه آنچه را براى برادرش آماده ساخته كوچك بشمرد هلاك ( و گمراه ) شده است ، همچنين ميهمانى كه آنچه را كه نزد او حاضر كردهاند كوچك بشمرد گمراه است » ! ( 4 ) .
هامش
( 1 ) بحار الانوار جلد 75 صفحه 451 .
( 2 و 3 ) بحار الانوار جلد 75 صفحه 455 .
( 4 ) محجة البيضاء جلد 3 صفحه 30 .