هم دارند ( آفرينش آسمان ، و معلق بودن كرات در فضا و نيز آفرينش كوهها براى حفظ ثبات زمين ، و سپس آفرينش جنبندگان ، و بعد از آن آب و گياهان كه وسيله تغذيه آنها است ) اشاره مىكند .
مىفرمايد : « خداوند آسمانها را بدون ستونى كه قابل رؤيت باشد آفريد » ( * ( خَلَقَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ) * ) .
« عمد » ( بر وزن قمر ) جمع « عمود » به معنى ستون است ، و مقيد ساختن آن به « ترونها » ، دليل بر اين است كه آسمان ستونهاى مرئى ندارد ، مفهوم اين سخن آنست كه ستونهايى دارد اما غير قابل رؤيت نيست ، و چنان كه پيش از اين هم در تفسير سوره رعد گفتهايم ، اين تعبير اشاره لطيفى است به قانون جاذبه و دافعه كه همچون ستونى بسيار نيرومند اما نامرئى كرات آسمانى را در جاى خود نگه داشته .
در حديثى كه « حسين بن خالد » از امام « على بن موسى الرضا » ع نقل كرده به اين معنى تصريح شده است ، فرمود :
سبحان اللَّه ، ا ليس اللَّه يقول * ( بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ) * ؟ قلت بلى ، فقال : ثم عمد و لكن لا ترونها :
« منزه است خدا ، آيا خداوند نمىفرمايد بدون ستونى كه آن را مشاهده كنيد ؟ راوى مىگويد :
عرض كردم آرى ، فرمود : پس ستونهايى هست ولى شما آن را نمىبينيد « ! ( 1 ) و ( 2 ) .
به هر حال جمله فوق يكى از معجزات علمى قرآن مجيد است كه شرح بيشتر آن را در ذيل آيه 2 سوره رعد ( جلد 10 صفحه 110 ) آورديم .
سپس در باره فلسفه « آفرينش كوهها » مىگويد : « خداوند در زمين كوه هايى افكند تا شما را مضطرب و متزلزل نكند »
هامش
( 1 ) « تفسير برهان » جلد 2 صفحه 278 .
( 2 ) آنها كه آيه فوق را دليل بر نفى مطلق ستون گرفتهاند مجبورند تقديم و تاخير در آيه قائل شوند و بگويند در اصل چنين بوده « خلق السماوات ترونها به غير عمد » و اين مسلما بر خلاف ظاهر است .