مشركان « مكه » و منافقان « مدينه » بارها كوشيدند كه با طرح پيشنهادهاى سازشكارانه پيامبر گرامى اسلام ص را از خط « توحيد » منحرف سازند ، از جمله همان بود كه در شان نزول فوق خوانديم .
اما نخستين آيات سوره احزاب نازل شد و به توطئه آنها پايان داد و پيامبر ص را به ادامه روش قاطعانه اش در خط توحيد بدون كمترين سازش دعوت نمود .
اين آيات مجموعا چهار دستور مهم به پيامبر ص مىدهد :
دستور اول در زمينه تقوى و پرهيزكارى است كه زمينه ساز هر برنامه ديگرى مىباشد مىفرمايد : « اى پيامبر تقواى الهى پيشه كن » ( * ( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّه ) * ) .
حقيقت « تقوى » همان احساس مسئوليت درونى است و تا اين احساس مسئوليت نباشد انسان به دنبال هيچ برنامه سازنده اى حركت نمىكند .
تقوى انگيزه هدايت ، و بهره گيرى از آيات الهى است ، چنان كه در آيه دوم سوره بقره مىخوانيم « هُدىً لِلْمُتَّقِينَ » « اين قرآن مايه هدايت پرهيزكاران است » .
درست است كه مرحله نهايى تقوى بعد از ايمان و عمل به دستورات خدا حاصل مىشود ولى مرحله ابتدايى آن قبل از همه اين مسائل قرار داد . چرا كه انسان اگر احساس مسئوليتى در خود نكند به دنبال تحقيق از دعوت پيامبران نمىرود ، و نه گوش به سخنان آنها فرا مىدهد ، حتى مساله « دفع ضرر محتمل » را كه علماى كلام و عقائد آن را پايه تلاش براى معرفة اللَّه ذكر كردهاند در حقيقت شاخه اى از تقوى است .
دستور دوم نفى اطاعت كافران و منافقان است ، مىفرمايد : « از كافران و منافقان اطاعت مكن » ! ( * ( وَلا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَالْمُنافِقِينَ ) * ) .
و در پايان اين آيه براى تاكيد اين موضوع مىگويد : « خداوند عالم
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 188
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٨