از سوى ديگر مفسران بزرگ اسلامى در اينكه محتواى اين تشبيه چيست و به اصطلاح « مشبه » كدام نور الهى است تفسيرهاى گوناگونى دارند :
بعضى گفتهاند منظور همان نور هدايتى است كه خداوند در دلهاى مؤمنان بر افروخته ، و به تعبير ديگر منظور ايمان است كه در سراچه قلوب مؤمنان جايگزين شده است .
بعضى ديگر آن را به معنى قرآن كه در درون قلب آدمى نورافكن مىگردد دانستهاند .
بعضى ديگر تشبيه را اشاره به شخص پيامبر ص .
و بعضى اشاره به دلائل توحيد و عدل پروردگار .
و بعضى به روح اطاعت و تقوا كه مايه هر خير و سعادت است تفسير كردهاند .
در واقع تمام مصاديقى كه براى نور معنوى در قرآن و روايات اسلامى آمده در اينجا به عنوان تفسير ذكر شده است ، و روح همه آنها در واقع يك چيز است و آن همان نور « هدايت » است كه از قرآن و وحى و وجود پيامبران سرچشمه مىگيرد ، و با دلائل توحيد آبيارى مىشود ، و نتيجه آن تسليم در برابر فرمان خدا و تقوا است .
توضيح اينكه : نور ايمان كه در قلب مؤمنان است داراى همان چهار عاملى است كه در يك چراغ پر فروغ موجود است :
« مصباح » همان شعلههاى ايمان است كه در قلب مؤمن آشكار مىگردد و فروغ هدايت از آن منتشر مىشود .
« زجاجه » و حباب قلب مؤمن است كه ايمان را در وجودش تنظيم مىكند .
و « مشكاة » سينه مؤمن و يا به تعبير ديگر مجموعه شخصيت و آگاهى و علوم و افكار او است كه ايمان وى را از گزند طوفان حوادث مصون مىدارد .
و « شجره مباركه زيتونه » همان وحى الهى است كه عصاره آن در نهايت صفا
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 478
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٧٨