سخت و ضربات كوبنده اى بود كه در جنگ « بدر » بر آنها وارد آمد ( 1 ) .
و با توجه به اينكه سوره « مؤمنون » مكى است و در آن روز مؤمنان ، سخت در فشار بودند اين آيات يك نوع دلدارى و تسلى خاطر براى آنها بود ( نظير اين معنى در سوره يونس آيه 46 نيز آمده است ) .
ولى بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه هم عذاب دنيا و هم عذاب آخرت را شامل گردد ( 2 ) .
اما تفسير اول نزديكتر به نظر مىرسد .
و باز براى تاكيد بيشتر روى اين موضوع و نفى هر گونه شك و ترديد از دشمنان و دلدارى و تسلى خاطر به پيامبر ص و مؤمنان در آيه بعد اضافه مىكند « ما حتما قادريم كه آنچه را از عذاب به آنها وعده مىدهيم به تو نشان دهيم » ( * ( وَإِنَّا عَلى أَنْ نُرِيَكَ ما نَعِدُهُمْ لَقادِرُونَ ) * ) .
و چنان كه مىدانيم اين قدرت پروردگار در صحنههاى مختلف بعد از آن تاريخ - از جمله در صحنه جنگ بدر - به مرحله فعليت در آمد و ارتشى كه در ظاهر بسيار كوچك و كم قدرت بود به فرمان خدا و به نيروى ايمان بر انبوه دشمنان پيروز شد .
سپس به پيامبر ص دستور مىدهد كه با اين گروه مدارا كن و « بديهاى آنها را با عفو و گذشت و نيكى دفع كن ، و سخنان نامطلوب آنها را با بهترين منطق پاسخ گو » ( * ( ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ ) * ) .
در اين راه عجله و شتابى نداشته باش و بدان « ما به آنچه آنها مىگويند
هامش
( 1 ) تفسير « مجمع البيان » و « الميزان » و « فى ظلال » و « ابو الفتوح رازى » و « روح المعانى » ذيل آيات مورد بحث .
( 2 ) تفسير كبير فخر رازى ذيل آيات مورد بحث .