آيه مورد بحث همه را مخاطب ساخته چنين مىگويد : « اى پيامبران ! از غذاهاى پاكيزه و طيب تغذيه كنيد و عمل صالح بجا آوريد كه من به آنچه شما عمل مىكنيد آگاهم » ( * ( يا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ وَاعْمَلُوا صالِحاً إِنِّي بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ ) * ) .
فرق ميان شما و ديگر انسانها اين نيست كه شما صفات بشرى همانند نياز به تغذيه نداريد ، تفاوت اين است كه شما حتى تغذيه را نيز به عنوان يك وسيله تكامل پذيرفتهايد و به همين دليل برنامه شما خوردن از طيبات و پاكيزهها است در حالى كه مردمى كه خوردن را هدف نهايى خود قرار دادهاند به هيچوجه مقيد به اين برنامه نيستند ، به دنبال چيزى مىروند كه هوس حيوانى آنها را اشباع كند خواه خبيث باشد يا طيب .
و با توجه به اينكه نوع تغذيه در روحيات انسان مسلما مؤثر است و غذاهاى مختلف ، آثار اخلاقى متفاوتى دارد ارتباط اين دو جمله روشن مىشود كه مىفرمايد :
« از غذاهاى پاكيزه بخوريد » و « عمل صالح انجام دهيد » .
در روايات اسلامى نيز مىخوانيم خوردن غذاى حرام جلو استجابت دعاى انسان را مىگيرد ، حديث معروفى كه از پيامبر اسلام ص نقل شده شاهد اين مدعى است : مردى خدمتش عرض كرد دوست دارم دعايم مستجاب شود ، فرمود :
طهر مأكلك و لا تدخل بطنك الحرام :
« غذاى خود را پاك كن ، و از هر گونه غذاى حرام بپرهيز » ! ( 1 ) ( 2 ) .
ذكر اين نكته نيز لازم است كه جمله * ( إِنِّي بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ ) * ( من از آنچه انجام مىدهيد آگاهم ) خود دليل مستقلى براى انجام عمل صالح است ، چرا كه وقتى انسان بداند كسى همواره ناظر عمل او است كه چيزى بر او مخفى نمىشود
هامش
( 1 ) « وسائل الشيعه » جلد چهارم ابواب الدعا باب 67 حديث 4 .
( 2 ) در جلد اول تفسير نمونه ذيل آيه 186 سوره بقره مشروحا در اين زمينه بحث كردهايم .