مهمترين تعليمات اسلام مىپردازد كه آن مساله وفاى به عهد و پايبند بودن به پيمانها ، و ايستادگى در مقابل سوگندها است .
نخست مىفرمايد : « به عهد الهى هنگامى كه با او عهد بستيد وفادار باشيد » ( * ( وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّه إِذا عاهَدْتُمْ ) * ) .
سپس اضافه مىكند : « و سوگندهاى خود را بعد از تاكيد ، نقض نكنيد » ( * ( وَلا تَنْقُضُوا الأَيْمانَ بَعْدَ تَوْكِيدِها ) * ) .
« در حالى كه به نام خدا سوگند ياد كردهايد و خداوند را كفيل و ضامن بر سوگند خود قرار دادهايد » ( * ( وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّه عَلَيْكُمْ كَفِيلًا ) * ) .
« چرا كه خداوند از تمام اعمال شما آگاه است » ( * ( إِنَّ اللَّه يَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ ) * ) .
گرچه مفسران در معنى « عهد اللَّه » ، تفسيرهاى متعددى ذكر كردهاند ولى ظاهر اين است كه منظور از آن پيمانهايى است كه مردم با خدا مىبندند ( و بديهى است كه پيمان با پيامبر او نيز پيمان با او است ) بنا بر اين هر گونه عهد الهى و بيعت در طريق ايمان و جهاد و غير آن را شامل مىشود .
بلكه با توجه به اينكه تكاليف تشريعى ، كه وسيله پيامبر ص اعلام مىشود همواره با يك نوع عهد الهى ضمنى همراه است ، و تكاليف عقلى كه به خاطر اعطاى عقل و هوش و خرد و استعداد نيز با چنين معاهده ضمنى توام مىباشد ، همه در اين پيمان وسيع و عهد اللَّه داخل خواهند بود .
و اما مساله ايمان ( جمع يمين به معنى سوگند ) كه در آيه فوق آمده و باز مورد تفسيرهاى گوناگون قرار گرفته ، با توجه به مفهوم جمله ، معنى وسيعى دارد كه هم تعهداتى را كه انسان با سوگند در برابر خداوند كرده ، شامل مىگردد ، و هم تعهداتى را كه با تكيه بر قسم در برابر خلق خدا مىكند .
و به تعبير ديگر هر گونه تعهدى كه زير نام خدا و با سوگند به نام او
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 377
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٧٧