ديگران باشد چنين جامعه اى از نظر اقتصادى نيز عقب مانده خواهد بود ، و رشته زندگى مادى آنها نيز متلاشى مىگردد .
لذا در روايات اسلامى ، فوق العاده به مساله تلاش و كوشش توام با تقوا براى كسب روزى اهميت داده شده است ، تا آنجا كه امام صادق ع مىفرمايد :
لا تكسلوا فى طلب معايشكم فان آباءنا كانوا يركضون فيها و يطلبونها :
« در تحصيل روزى تنبلى نكنيد زيرا پدران ما در اين راه مىدويدند و آن را طلب مىكردند » ( 1 ) .
و نيز از همان امام بزرگوار مىخوانيم :
الكاد على عياله كالمجاهد فى سبيل اللَّه :
« كسى كه براى خانواده خود ، تلاش روزى مىكند ، مانند مجاهدان راه خدا است » ( 2 ) .
حتى دستور داده شده است كه مسلمانان صبح هر چه زودتر از خانه خارج شوند و به دنبال تلاش براى زندگى بروند ( 3 ) و از جمله كسانى كه دعايشان هرگز به استجابت نمىرسد ، كسانى هستند كه تنى سالم دارند و گوشه خانه نشسته و تنها براى گشايش روزى دعا مىكنند .
در اينجا اين سؤال پيش مىآيد پس چرا در آيات و روايات بسيارى ، روزى بدست خدا معرفى شده است و تلاش در راه آن مذموم است ؟ ! در پاسخ اين سؤال بايد به دو نكته توجه داشت :
1 - دقت در منابع اسلامى نشان مىدهد كه آيات و يا رواياتى كه در نظر سطحى و ابتدايى - چه در اين بحث چه در بحثهاى ديگر - متضاد به نظر مىرسند ،
هامش
( 1 ) وسائل ج 12 صفحه 48 .
( 2 ) وسائل ج 12 صفحه 43 .
( 3 ) وسائل ج 12 صفحه 50 .