فراوان همراه آب وارد آنها مىشدند ، اما به هنگام غروب كه مىخواستند به دريا بازگردند راهشان را محكم مىبستند ، سپس روز يكشنبه شروع به صيد آنها مىكردند و مىگفتند خداوند به ما دستور داده است صيد ماهى نكنيد ، ما هم صيد نكردهايم بلكه تنها آنها را در حوضچهها محاصره نمودهايم ! ( 1 ) بعضى از مفسران گفتهاند آنها روز شنبه قلابها را به دريا مىافكندند ، سپس روز بعد آن را از دريا بيرون مىكشيدند و به اين وسيله صيد ماهى مىنمودند .
و از بعضى از روايات ديگر برمىآيد كه آنها بدون هيچ حيله اى با بىاعتنايى كامل روزهاى شنبه مشغول صيد ماهى شدند .
ولى ممكن است همه اين روايات صحيح باشد به اين ترتيب كه در آغاز از طريق حيله به اصطلاح شرعى - به وسيله كندن حوضچهها و يا انداختن قلابها - كار خود را شروع كردند ، اين كار ، گناه را در نظر آنها كوچك و آنان را در برابر شكستن احترام روز شنبه جسور ساخت ، كم كم روزهاى شنبه علنا و بىپروا به صيد ماهى مشغول شدند و از اين راه مال و ثروت فراوانى فراهم ساختند .
2 - چه كسانى رهايى يافتند ؟
ظاهر آيات فوق اين است كه از آن سه گروه ( گنهكاران ، ساكتان و اندرز دهندگان ) تنها گروه سوم از مجازات الهى مصون ماندند و به طورى كه در روايات آمده است آنها هنگامى كه ديدند اندرزهايشان مؤثر واقع نمىشود ناراحت شدند و گفتند ما از شهر بيرون مىرويم ، شب هنگام به بيابان رفتند و اتفاقا در همان شب كيفر الهى دامان دو گروه ديگر را گرفت .
و اما اينكه بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه تنها گروه گنهكار گرفتار
هامش
( 1 ) تفسير برهان جلد 2 صفحه 42 - اين سخن از ابن عباس نيز در تفسير مجمع البيان ذيل آيه مورد بحث نقل شده است .