در عين حال جمله قسمت ديگرى داشته باشد به طورى كه براى جدائى از آن به ويرگول نياز باشد . در چنين مواردى از پوئن ويرگول استفاده مىشود تا اين دو قسمت جمله از هم متمايز شود . چون ذكر نمونه هائى از اين قسم به تطويل مىانجامد ، خواننده را به متن كتاب إرجاع مىدهيم : 25 / 3 - 6 ، 26 / 15 - 18 ، 27 / 17 - 19 ، 28 / 18 - 29 / 3 ، 30 / 3 - 5 ، و غيره .
5 . تيره ( - ) : اين علامت براى جدا كردن جملات و عبارات معترضه و توضيحى و گاهى براى جلوگيرى از افراط در استعمال ويرگول به كار مىرود .
استعمال آن تا حدى شبيه به استعمال ويرگول است ، ولى تيره از ويرگول « قوىتر » است و جدائى بيشترى را از جملهء اصلى نشان مىدهد : « اعيان ثابته - كه عبارت از حقايق موجودات است - صور علميه ايست . . . » ( 141 / 23 ) . « كذلك فيضه و أمره - كما أخبر - لا كثرة فيه » ( 116 / 19 - 2 ) .
ألف . در متون فارسى گاهى تيره و يا ويرگول براى جدا كردن جمله هاى دعائى از جملهء اصلى به كار مىرود ، ولى اگر قواعد فوق رعايت شود ، اين استعمال موجب افراط در تعداد علامات مىشود ، و بنا بر اين در چنين مواردى از هيچ نوع علامت استفاده نشده است : « كنه ذات حق و غيب هويت مطلق او تعالى و تقدس مدرك و مفهوم . . . » ( 26 / 6 ) . « محمد بن على العربي قدس الله سره و أعلى ذكره . . . » ( 18 / 18 - 19 ) .
6 . گيومه ( « » ) : جاهايى را نشان مىدهد كه تصريحا نقل قول شده است .
هر جا كه اصل نقل قول يافت نشده باشد ( به استثناى احاديث و نقل قولهاى يك يا دو سطرى ) از اين علامت استفاده نشده است ، زيرا تشخيص اول و آخر نقل قول گاهى مشكل است ، و نيز معلوم نيست كه قسمتى از آن حذف شده باشد يا نه تا از سه نقطه ( قاعدهء هفت ) استفاده شود . مثلا در يك جا جامى تصريح مىكند كه از كتاب شرح الحديث نقل قول كرده است ( 33 / 11 ) ، ولى چون اين كتاب به دست نيامد علامتى به كار برده نشده « 1 » . به علاوه گيومه براى مشخص كردن مواردى كه راجع
هامش
« 1 » . مثالى از اشتباهاتى كه در اثر عدم رعايت اين قاعده پيش مىآيد مورد زير است :
در رسالهء نقد النقود في معرفة الوجود از سيد حيدر آملى به تصحيح هنرى كربين و عثمان يحيى ( تهران ، 1347 ش ) در جائى آملى از نصوص قونيوى نقل قول مىكند . ولى چون مصححان مأخذ اين نقل قول را پيدا نكرده بودند گيومه را در ص 639 س 16 بستهاند در حالى كه نقل قول تا ص 640 س 3 ادامه دارد . پس در واقع چند سطرى از نصوص اشتباها به آملى نسبت دادهاند .