ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — Page 240

* ( قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْه آباءَنا أَ وَلَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَلا يَهْتَدُونَ ) * ( 1 ) ( و هنگامى كه به آنان گفته مىشد پيروى كنيد از آنچه كه خدا نازل كرده است ، آنها مىگفتند : ما پيروى مىكنيم از آنچه كه پدرانمان را در تبعيت از آنان دريافتيم [ آيا آنان باز از گذشتگانشان پيروى خواهند كرد ] اگر چه تعقل نمىكردند و هدايت را نپذيرفته بودند . ) با اين توبيخهاى قرآنى و با اين تأكيد امير المؤمنين عليه السلام به نوگرايى و پيش روى و پرهيز از عقب ماندن و ارتجاعگرايى ، و با اصرار شديد فرهنگ ادبى مسلمانان به نوبينى و نوجويى ، آيا باز مىتوان گفت : دين عموما حتى دين اسلام ، يك پديدهء ارتجاعى است خدايا ، اين چه ارتجاع است كه با وجود آن همه تأكيد به پيش رفتن و توبيخ و مردود شدن عقب گشتن و ارتجاع ، باز بعضى از بىخبران و يا غرض ورزان به ارتجاعى بودن دين اصرار مىورزند آيا فرهنگ اسلامى چنين ادبياتى ندارد :