ساختن انسانها از زندگى هدفدار انجام داده و با پوچ نماياندن حيات آدميان توانستهاند آنانرا قربانى خود محورىهاى چند روزهء خود بسازند
1 - بيان واقعيات با اصول و قوانين بنيادين
با نظر دقيق در سخنان امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه ، مطالبى كه مطرح مىشود ، يا خود به شكل اصول و قوانين بنيادين است كه در بارهء جهان و انسان و ارتباط آن دو با يكديگر و رابطهء انسانها با همديگر و رابطهء خدا با جهان و انسان مطرح شده است و يا مسائلى مطرح مىشود كه مستند به اصول و قوانين بنيادين است . اين استناد گاهى صريح و پيوسته به مسأله ايست كه مطرح شده است و گاهى بيان مسأله بطوريست كه با شفّافيّت و صيقلى بودن خود آن اصول و قوانين را نشان مىدهد .
ما نمونه هائى از آنها را كه صريحا در سخنان امير المؤمنين ( ع ) آمده است مىآوريم :
يك - جريان قانونى انحراف از حقّ و خودكامگى
:
« دانههاى فسق و فجور در درون كاشتند ، با فريبكارى آبياريش كردند ، پشيمانى و نكبت و واى واى گفتن را درو كردند . »
( زرعوا الفجور و سقوه الغرور و حصدوا الثّبور ) ( 1 )
دو - قانون حركت در مسائل اجتماعى
:
« توفيق يافت كسى كه با بال و پر حركت كرد ، يا دست از حركت برداشت و خود و ديگران را راحت كرد . »
( أفلح من نهض بجناح أو استسلم فأراح ) ( 2 )
سه - قانون حقّ و باطل
:
« آن فرد و جامعه اى را كه حقّ سودى نبخشد ، باطل تباهش
هامش
( 1 ) ج 1 شمارهء 2 .
( 2 ) ج 1 شمارهء 5 .