ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 46

در اين كه آيات حضرت ابراهيم عليه السّلام به جهت عظمتى كه داشت به تنهائى يك امّت بود يا او ولايت امّتى بزرگ را به عهده داشت ، هر دو احتمال وجود دارد و در اصحاح سيزدهم چنين آمده است : « و قال الرّبّ لإبرام بعد اعتزال لوط عنه . ارفع عينيك و انظر من الموضع الَّذى أنت فيه شمالا و جنوبا و شرقا و غربا . لأنّ جميع الأرض الَّتى أنت ترى لك أعطيها و لنسلك إلى الأبد . و أجعل نسلك كتراب الأرض . حتّى إذا استطاع أحد أن يعدّ تراب الأرض فنسلك أيضا يعدّ . قم امش فى الأرض طولها و عرضها . لأنّى لك أعطيها . » ( 1 ) ( و خداوند به ابراهيم پس از آنكه لوط از او كناره گيرى كرد ، گفت : چشمهايت را بلند كن و از آن موضع كه هستى به شمال و جنوب و شرق و غرب نظاره كن . زيرا همهء زمينى را كه تو مىبينى تا ابد به تو و نسل تو خواهم داد . و نسل تو را بشمارهء دانه‌هاى خاك زمين قرار خواهم داد . بطورى كه اگر كسى بتواند خاك زمين را بشمارد ، مىتواند عدد نسل ترا نيز بشمارد . برخيز در امتداد طول و عرض زمين راه برو ، زيرا من زمين را به تو عطا مىكنم ) . از مضامين جملات اصحاح سيزدهم چنين برمىآيد كه خداوند متعال همهء مردم روى زمين را تسليم پيشوائى حضرت ابراهيم عليه السّلام مىفرمايد و اين تسليم و تبعيّت مردم روى زمين از آن حضرت در امور دنيوى محض و سلطهء مادّى نبوده است زيرا مىدانيم اغلب جبّاران قدرت پرست بر روى زمين مسلَّط بوده‌اند نه ابراهيم و ابراهيميان ، بلكه منظور دين و آئين ابراهيمى بوده است كه خداوند بر همهء مردم روى زمين عنايت فرموده است ، همچنين از عدم تخصيص پيشوائى و دين ابراهيم به روزگار محدود وى معلوم مىشود كه مقصود خداوندى شامل همهء دورانها مىباشد چنان كه از آيات قرآنى برمىآيد . و اين معنى كه پيشوايى حضرت ابراهيم عليه السّلام براى همهء دورانها بوده است از جملات زير كه در آيات اصحاح هفدهم آمده است ، مورد تصريح