معانى سنّت در آيات قرآنى و نهج البلاغه
سنّت به معناى طريق و اصل و قانون و به معانى متعدّد ، در قرآن و نهج البلاغه آمده است . با نظر به آن آيات قرآنى و جملاتى از نهج البلاغه شامل كلمهء سنّت و سنن [ كه جمع آنست ] توجّه و آموزش و تجربه اندوزى از سنّتهاى تاريخ امرى است لازم و بدون كوشش در اين مسير ، نه تنها شناسائى ما در بارهء سرگذشت بشرى و طرق و اصول و قوانين حاكمه در تاريخ ناقص خواهد بود ، بلكه از يك جهت بايد گفت : بدون كوشش مزبور ، معارف ما در بارهء هويّت انسان و مختصّات موقّت و پايدار و مفيد و مضرّ ، بقدرى ناچيز خواهد بود كه شايستگى توجّه و اعتناء را از دست خواهد داد . بهر حال ، بر خلاف سطح بينان و مردم كم اطَّلاع كه گمان مىكنند اسلام به تاريخ و سرگذشت بشرى توجّهى ندارد ، با در نظر گرفتن قصّههاى فراوانى كه خداوند متعال در قرآن براى شناساندن انسان در دو منطقهء ( انسان آن چنان كه هست ) و ( انسان آن چنان كه بايد ) تذكَّر داده و مخصوصا با در نظر داشتن تذكَّر فراوان در انواع سنّتهائى كه در تاريخ مورد پيروى بوده يا مىبايست مورد پيروى و تبعيّت قرار بگيرد ، بطلان گمان آن مردم بىاطَّلاع يا غرضورز با كمال وضوح اثبات مىشود ( 1 ) . ما اكنون مىپردازيم به بيان انواع سنّتها كه در قرآن و نهج البلاغه آمده است :