و استكبار 53 آيه است كه علل و نتايج وخيم آن را بيان مىكند . و 13 آيه در مورد علوّ و استعلا ( برترى ) جوئى و توبيخ شديد در بارهء آن و بيان علل و نتايج آن آمده است . فقط بعنوان نمونه از 66 آيه در بارهء تكبّر و استعلا دو آيه را متذكَّر مىشويم : * ( وَقالَ مُوسى إِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُمْ مِنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ ) * ( 1 ) ( و موسى ( ع ) گفت : من پناه مىبرم به پروردگار خودم و پروردگار شما از هر متكبّرى ) . * ( تِلْكَ الدَّارُ الآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الأَرْضِ . . . ) * ( 2 ) ( ما آن سراى ابديّت را براى كسانى قرار مىدهيم كه در روى زمين استعلا ندارند و برترى نمىطلبند ) حكما و شعراى ما با برخوردارى از ديدگاه اسلامى در انسانسازى ، عاليترين و سازنده ترين مضامين را براى دور كردن مردم از خودپرستى و خود محورى سرودهاند . خدا پاداششان بدهد . از عاليترين نمونههاى اين مضامين چند بيت زير است :
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحه 225
پدیدآورندگان: محمد تقي جعفري
ص۲۲۵
مىرود هر روز در حجرهء برين
تا ببيند چارقى با پوستين
ز ان كه هستى سخت مستى آورد
عقل از سر شرم از دل مىبرد
مولوى
نردبان خلق اين ما و من است
عاقبت زين نردبان افتادن است
هر كه بالاتر رود ابله تر است
كاستخوان او بتر خواهد شكست
تا جان به تن ببينى مشغول كار خود باش
هر قبله اى كه بينى بهتر ز خودپرستى
( 1 )
پاورقی
( 1 ) . غافر آيهء 27 .
( 2 ) . القصص آيهء 83 .
( 1 ) . غافر آيهء 27 .