جان آدمى آن مطلوب مطلق در متن طبيعت است كه تنها ايمان به اصول سه گانه اى كه در مبحث پيشين طرح كرديم ، مىتواند قابل چشمپوشى آزادانه باشد . چشمپوشى آزادانه از جان كه مطلوب مطلق است ، فقط با ايمان امكان - پذير است و بس . بنا بر اين ، خونهايى كه با عوامل و قوانين جبرى كارگاه طبيعت مركب جسمانى آدمى را اداره مىكند ، وقتى كه در راه ايمان به حقايق سازندهء « حيات معقول » ريخته مىشود كه زوال و فنا براى آن قابل تصور نيست ، با ارزش - ترين قطرات است كه « حيات معقول » ديگر انسانها را آبيارى مىنمايد . يكى ديگر از مختصات ايمان به حقايق اعلى اينست كه شخص با ايمان هرگز به اضطرابات و نگرانىهاى بيمار كنندهء شخصيت دچار نمىگردد ، زيرا شخصيت او به جهت قرار گرفتنش در جاذبيت حقايق اعلى نيرومندتر از آن است كه در معرض نوسانهاى زشت و زيبا و نيك و بدهاى بىاساس و ناگواريهاى ضرورى طبيعت كه از لوازم تقاطع ماده و روح است ، قرار بگيرد . زيرا ايمان آن حركت سريع در شخصيت را بوجود مىآورد كه بقول مولوى -
چون به غايت تيز شد اين جو روان
غم نپايد در ضمير عارفان
با اين ملاحظاتست كه بايد اين اصل را بپذيريم كه علم بدون ايمان اگر آلوده باغراض غير علمى نباشد ، چراغى است بدون اين كه راهى و مقصدى را نشان بدهد . در صورتى كه ايمان حقيقتى است كه هم راه و مقصود را نشان مىدهد و هم نيروى حركت را در راه بسوى مقصد بوجود مىآورد .