( 1 )
فصل بيست و سوم حجة الوداع
با فرا رسيدن ماه ذىقعده سال دهم پيامبر ( ص ) به آگاهى مردم رساند كه تصميم دارد براى انجام فريضهء حج آنگونه كه خداوند بر او نازل فرموده است ، به زيارت مكه برود . هنوز خبر اين سفر در مدينه و بيرون آن نقاط مختلف شبه جزيره منتشر نشده بود كه مردم از شهرها و روستاها و صحراها و هر آبادى كه اسلام وارد آن گشته و مردم آن به زير پرچم اسلام درآمده بودند بسوى مدينه شتافتند . براى دهها هزار تن از مردم خيمههائى در اطراف مدينه نصب شد .
در بيست و پنجم ماه ذىقعده مركب پيامبر در حالى كه جمعيتى ، كه برخى از مورخان آن را هفتاد هزار تن و برخى ديگر به بيش از صد هزار تن تخمين زدهاند ، گرداگرد او را گرفته بودند به سوى مكه به حركت درآمد .
اين جمعيت انبوه را ايمان به پيش مىبرد و دلهايشان از اشتياقى راستين به اين زيارت كه تاريخ عرب پيش از آن مانندش را نديده بود سرشار بود . اين