بنابراين نمىتوان بر طبق اين روايات كه سندشان غير قابل اعتماد است ،
قضاوت كرد . ولى در صورت صحت ، احتمال دارد منظور از گنج ، منابع نفت يا
معادن طلا يا نقره باشد وبين دولتهاى سه گانه بر سر آن اختلاف بوجود آيد .
أكثر روايات در اين جنگ ها ، ترك ها را طرف درگير با سفيانى مىدانند وممكن
است منظور ، سپاه ترك باشد . زيرا ، اين جنگ به خاطر ثروتى كه در مرز سوريه
وتركيه ظاهر مىگردد به پا مىشود واحتمال هم دارد كه منظور از ترك ، روس ها
باشند كه طبق برخى أحاديث ، آنها قبل از خروج سفيانى در جزيره ربيعه يا ديار بكر
نزديك قرقيسيا فرود مىآيند . ودر أحاديث ديگرى هم آمده كه سفيانى با ترك ها
مىجنگد ، سپس بدست حضرت مهدى ( عليه السلام ) شكست مىخورد . ومنظور از جزيره ،
منطقه اى است نزديك موصل كه به همين نام وبه نام ديار ربيعه شناخته مىشود
ومنظور جزيرة العرب نيست . واما فرود نيروهاى روم در رمله ( شنزار ) احتمال دارد
كه مقصود شنزارهاى فلسطين يا مصر باشد .
ورود سپاه سفيانى به عراق
روايات تأكيد دارند كه سفيانى بعد از نبرد قرقيسيا سپاهش را به سوى عراق
روانه مىكند . از امام باقر ( عليه السلام ) روايت شده است كه فرمود : " سفيانى با ابقع روبرو شده وبه
نبرد مىپردازد . أو ابقع ويارانش را مىكشد ، سپس به سراغ أصهب مىرود وأو را نيز به هلاكت مىرساند .
پس از آن تمام همت خود را صرف هجوم به عراق مىكند . سپاه أو هنگام عبور از قرقيسيا درگير جنگ
مىشوند . حدود صد هزار نفر از ستمگران به هلاكت مىرسند . آنگاه سفيانى سپاهى مركب از هفتاد هزار
نفر به كوفه روانه مىكند . ( 1 )
امام على ( عليه السلام ) فرمود : " هنگامى كه سپاه سفيانى عازم كوفه شود ، گروهى را به سراغ اهالى
هامش
( 1 ) بحار 52 / 237 .