( 1 )
فصل اول نگاهى به حوادث و تاريخ قبل از اسلام
( 2 )
جاهليت در قرآن كريم
گفتيم كه اگر بخواهيم سير طبيعى تاريخ اسلام را بررسى كنيم ، لازم است در ابتدا وضعيت اعراب قبل از اسلام را بشناسيم تا بدانيم كه اسلام ، دعوت خويش را در چه اوضاع و احوالى شروع كرده است . بهترين كلام در اين زمينه ، سخنان علّامهء طباطبائى در تفسير الميزان مىباشد كه مىگويد :
قرآن ، دوران متصل به ظهور اسلام را عصر جاهليت ناميده است و اين براى اشاره به اين نكته بوده است كه در آن زمان جهل حاكم بوده است نه علم ، و در هر زمينهاى باطل مسلط بوده است نه حق ، و بنابر آنچه كه قرآن حكايت مىكند اين گونه بودهاند :
« يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ
« 1 »
»
؛ دربارهء خداوند گمانهاى نادرستى همچون دوران جاهليت داشتند .
« أَ فَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ
« 2 »
»
؛ آيا حكم جاهليت را مىخواهند ؟
« إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ
« 3 »
»
؛ آنگاه كه كافران در درون خود دلگرمى نگاه داشتند ، دلگرمى به جاهليت را .
« وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى
« 4 »
»
؛ و به شيوهء جاهليت پيشين ظاهر نشويد .
( 3 ) در آن دوران اعراب از طرف جنوب با حبشهء نصرانى و از طرف مغرب با امپراطورى روم نصرانى و در شمال با فارسهاى مجوس همسايه بودند . تمدنهاى مصر و هند نيز بتپرست بوده و بيشتر به صورت قبيلهاى زندگى مىكردند .
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 3 ) ، 154 .
( 2 ) . المائده ( 5 ) ، 50 .
( 3 ) . الفتح ( 48 ) ، 26 .
( 4 ) . الاحزاب ( 33 ) ، 33 .