ابن سعد مىنويسد : او در شب سهشنبه ، يازدهم ذى الحجهء سال 207 ه . ق در 78 سالگى وفات كرد و در روز سهشنبه در قبرستان خيزران به خاك سپرده شد . « 1 »
( 1 )
جايگاه علمى و روايى واقدى
جايگاه علمى و روايى واقدى از توصيفهاى شاگرد و كاتبش ابن سعد آشكار مىشود . وى مىگويد : « واقدى به غزوهها و سيره و فتحها و اختلافات مردم در احاديث و احكام و موارد اتفاق و اجماع آنها آگاه بود و به اين نكتهها در كتابهايى كه تأليف كرده و حديثهايى كه روايت كرده ؛ اشاره نموده است » . « 2 »
ابن نديم در كتاب الفهرست دربارهاش مىگويد : « او دو غلام در اختيار داشت كه شب و روز كتابها را برايش نسخهبردارى مىكردند و پس از وفاتش ششصد صندوق كتاب به يادگار گذاشت كه هر كدام را مىبايست دو مرد حمل مىكردند » . « 3 »
( 2 ) خطيب بغدادى از على بن مدينى نقل مىكند : « آنچه را كه واقدى جمعآورى كرده بود ، به بيست هزار حديث مىرسيد . » « 4 »
و ابن سيد الناس از يحيى بن معين نقل مىكند : « واقدى با نقل بيست هزار حديث در مورد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كار شگفتى انجام داد . » سپس ابن سيد الناس گفته است : « ما آن قدر روايت از او در مورد جنگها و سؤالاتش از فرزندان شهدا و صحابه و موالى نقل كردهايم كه قابل شمارش نيست . » « 5 »
( 3 ) ذهبى از ابراهيم حربى نقل كرده است كه او مىگفت : « واقدى آگاهترين فرد نسبت به وقايع اسلام بود ، اما در مورد جاهليّت چيزى نمىدانست . » « 6 » سپس مىگويد : « مىتوان حدود سى كتاب او را در الطبقات الكبرى كه به وسيلهء شاگرد و كاتبش ابن سعد نوشته شده است ؛ پيدا كرد . ابن سعد روايات بسيارى را از او در اين كتاب نقل كرده است و شكّى نيست كه اين كتاب را مطابق كتاب استادش تأليف كرده است ، اگر چه رواياتى را از ديگران هم بدان اضافه كرده است .
هامش
( 1 ) . الطبقات ، ج 7 ، ص 77 .
( 2 ) . همان ، ج 5 ، ص 144 .
( 3 ) . الفهرست ، ص 144 .
( 4 ) . تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 13 .
( 5 ) . عيون الاثر ، ج 1 ، ص 20 .
( 6 ) . سير الاعلام ، ج 7 ، ص 17 .