( 1 ) اين مطلب را إربلى در كشف الغمة به واسطهء كتاب جنابذى « 1 » نقل كرده و سپس از جنابذى نقل كرده است : « از ابن عباس روايت شده است كه وقتى رسول الله صلّى اللّه عليه و آله با وى ازدواج كرد او 28 ساله بود . » « 2 » و اين مطلب را به هيچ سندى استناد نداده است . امّا آنچه كه در كتاب دولابى آمده است ، اين گونه نيست ، بلكه خبرى را از عمّار بن ابى عمّار از ابن عباس در مورد تزويج خديجه به وسيلهء پدرش و سور دادن خديجه براى اين امر روايت كرده و سپس گفته است : به من رسيده است كه . . . و آنگاه مقدار مهر و عمر خديجه را چنان كه گذشت ذكر نموده است و ظاهرا قائل در اينجا كه مىگويد : به من رسيده است ، ابن حمّاد دولابى است - چنان كه إربلى هم همينطور فهميده است - و نه ابن عباس . لكن ابن خشاب جنابذى در فهم و نقل مطلب اشتباه كرده و آن را به ابن عباس نسبت داده است و ان شاء الله كه خداوند ما را از خطاى در قياس و مقياس و از وسوسههاى شيطانى دور نگهدارد .
بنابراين ، خبرى كه حضرت خديجه را به هنگام ازدواج 28 ساله مىداند در مرفوعهء دولابى منحصر مىشود و نسبت دادن آن به ابن عباس هم صحيح نيست .
( 2 ) اما در مورد خبرى كه سنّ وى را به هنگام ازدواج چهل سال مىداند ، به وسيلهء يعقوبى مورد تصريح قرار نگرفته ، امّا در مورد وفاتش گفته است : وى در 65 سالگى وفات كرد . « 3 »
مقتضاى آن اين است كه عمرش به هنگام ازدواج چهل سال بوده است .
( 3 ) اما طبرى قول كلبى را نقل كرده و گفته است : « خديجه در آن هنگام چهلساله بود . » « 4 »
( 4 ) مسعودى در مروج الذهب مىنويسد : « خديجه در آن وقت چهل سال داشت . » و در التنبيه و الاشراف مىگويد كه وى در 65 سالگى وفات كرد . « 5 »
هامش
از معانى الاخبار ، ص 64 - 65 ) .
همچنين طبرسى در إعلام الورى ، ص 140 به صورت مرسل مقدار مهر را ذكر كرده است و ابن شهر آشوب در مناقب ، ج 1 ، ص 161 به نقل از تاج التراجم اين مطلب را نقل كرده است و از لحن اين اخبار فهميده مىشود كه در صدد ردّ ادعايى بوده است كه مهريهء رسول الله را به خصوص در مورد حضرت خديجه بيش از اين مىدانستهاند .
( 1 ) . كشف الغمّة ، ج 2 ، ص 137 .
( 2 ) . همان ، ص 139 .
( 3 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 35 .
( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 280 .
( 5 ) . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 287 و التنبيه و الاشراف ، ص 199 - 200 .