خداوند در شأن آنها فرموده است « 1 » :
« فَلَمَّا أَحَسُّوا بَأْسَنا إِذا هُمْ مِنْها يَرْكُضُونَ »
« 2 » ؛ به هنگامى كه عذاب ما را احساس كردند به ناگاه از ديارشان گريختند .
( 1 )
عربها از فرزندان قحطان
مسعودى مىگويد : « تمام عربهاى عاربه به غير از فرزندان قحطان كه از يعرب بودند ؛ هلاك شدند . پس عاد ، ثمود ، عمالقه ، جرهم ، طسم ، جديس ، و بار ، عبيل و ساير كسانى كه نام برديم ، هلاك شدند و تنها عربهايى كه تاكنون باقى ماندهاند ، از فرزندان قحطان و معدّ مىباشند . و نمىدانيم كه آيا گروههاى ديگرى از مردم عرب به غير از عربهاى قحطان و معدّ در زمين باقى ماندهاند يا خير ؟ » « 3 »
( 2 ) وى مىگويد : « آنچه در مورد انساب يمن و اعتقادات كهلان و حمير كه از فرزندان قحطان در اين وقت هستند به دست مىآيد و با توجه به آنچه كه از گذشته و به وسيلهء فرزندان از پدران نقل گرديده است و به كمك آنچه كه از تاريخ قديم عرب و غير عرب به دست آوردهام و با عنايت به اين كه اكثر پيرمردان قحطانى كه از حمير و كهلان در سرزمين يمن و تهائم و انجار و حضرموت و أحقاف و عمان و غيره هستند را ديدهام ؛ به اين نتيجه رسيدهام كه نسب صحيح قحطان اين است : قحطان فرزند عابر بن قنان بن ارفخشد بن سام بن نوح . عابر سه فرزند به نامهاى فالغ و قحطان و ملكان داشته است و قحطان سى و يك فرزند پسر داشته است كه يكى از آنها يعرب بوده است و يعرب فرزندى به نام يشجب و يشجب فرزندى به نام عبد شمس داشته است كه وى براى رسيدن به حكومت به جنگ پرداخت و عدهاى را به قتل رسانيد و عدهاى را اسير كرد و لذا به سبأ ( - أسير ) ملقب شد . سبأ هم فرزندانى داشت كه عبارت بودند از حمير و كهلان . و نسل قحطانىها هم از فرزندان همين دو نفر بود . اين چيزى است كه در ميان اهل خبره مورد اتفاق است و قحطان ، سريانى زبان بود و يعرب بر خلاف اجداد مادرىاش به عربى تكلّم كرد » « 4 » .
هامش
( 1 ) . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 109 - 131 با اندكى تصرّف .
( 2 ) . انبياء ( 21 ) ، 12 .
( 3 ) . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 24 .
( 4 ) . همان ، ص 45 ، 46 .