پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲ — صفحه 102

پدیدآورندگان:

ص۱۰۲

ابو على جبائى ميگويد : « مراد از « شطر » نصف است و خداوند از اين جهت امر فرموده است كه توجه به نصف مسجد الحرام شود كه تا به اين وسيله انسان ، در مقابل « كعبه » قرار بگيرد » . مؤلف : « اين قول درست نيست زيرا بر خلاف گفتار همه مفسرين است » . وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ . . . - در هر جا كه باشيد در دريا و خشكى ، زمين هموار و كوهستانى روى خود را بجانب مسجد الحرام برگردانيد جملهء اوّل ( فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ) خطاب به پيغمبر صلّى اللَّه عليه و إله و اهل مدينه است و جملهء دوّم ( وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ ) خطاب بهمهء اهل آفاق است اگر اكتفاء به همان جملهء اوّل ميشد ، ممكن بود اين توهم پيش بيايد كه توجه به مسجد الحرام مخصوص پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و إله و اهل مدينه است ولى بوسيلهء جمله دوم اين مطلب را بيان فرمود كه مسجد الحرام قبلهء نمازگزاران شرق و غرب عالم است . ابو اسحاق ثعلبى در كتاب خود از ابن عباس نقل مىكند كه همهء خانهء كعبه قبلهء است و قبلهء كعبه « درب » آنست و خانهء كعبه قبله كسانى است كه در مسجد الحرام باشند و مسجد الحرام قبلهء كسانى است كه در « حرم » باشند و « حرم » قبلهء ساير مردم روى زمين است . مؤلف : « اين قول با آنچه اصحاب ما ميگويند : كه « حرم » قبلهء كسانى است كه از حرم دور باشند موافق است » . وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ . . . - كسانى كه كتاب بر آنها نازل گرديده است ، منظور از آن علماء يهود و نصارى مىباشد . لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ . . . - ميدانند كه تحويل قبله بسوى كعبه درست است و فرمان خداوند نسبت به آن صادر گرديده است . علماء اهل كتاب صحّت اين موضوع را از ، بشارتى كه مربوط به پيغمبران بود و درست داشتند دانسته بودند زيرا در آن بشارات خبر داده شده كه پيغمبرى داراى اوصاف چنين و چنان است ظهور خواهد كرد و از جملهء آن اوصاف اين است كه به دو قبله نماز خواهد خواند .