در اينكه چه كنى و چه نكنى تربيت مىكردند .
ما را بهسان كسانى قرار نده كه پيمانهشان پر شده است و كسانى از ما باقى بگذار كه ما طايفهاى خوش آوازهايم .
و در عين حال گرفتاريم اگر كه آن خوان نعمت كه گستردهاى ما را نيز در برنگيرد . اى آنكه چون آزموده شود بردبارترين كسان است .
ما بر منتى كه نهى تو را سپاس مىگوييم ، هرچند اين نعمت را كسانى ديگر ناسپاسى كرده باشند ، و نيز براى فرداى خويش از اين نعمت كه مىدهى ذخيرهاى مىاندوزيم . « 1 »
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پرسيد : آيا فرزندان و زنانتان برايتان دوستداشتنىتر است يا دارايىهايتان ؟
گفتند : ما را ميان دارايىها و بستگانمان مخيّر ساختهاى . اينك اگر فرزندان و زنانمان را به ما بازگردانى برايمان دوستداشتنىترند . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « آنچه از آن من و بنى عبد المطلب بوده است از آن شما » . پس قريش نيز گفتند : آنچه از آن ما بوده است از آن پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله باد .
انصار نيز گفتند : آنچه از آن ما بوده است از آن پيامبر . اما اقرع بن حابس گفت : اما من و بنى تميم نه . عيينة بن حصن هم گفت : من و بنى فزازه نيز نه . عباس بن مرداس سلمى هم گفت : من و بنى سليم نيز نه . ولى بنى سليم گفتند : آنچه از آن ما بوده است از آن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله . پس عباس بن مرداس به آنان گفت : مرا خوار كرديد .
آنگاه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود :
« زنهار ، هركدام از شما كه از حق خويش از اين تصرفشدگان نمىگذرد براى او در مقابل هريك نفر شش شتر جوان است ؛ كودكان و زنان اين مردم را بديشان بازپس دهيد » « 2 » .
هامش
( 1 ) . ابياتى است از بحر عروضى بسيط :امنن علينا رسول اللّه فى كرم * فانك المرء نرجوه و ندخر
امنن على بيضة قد عاقها قدر * ممزق شملها فى دهرها غبر
امنن على نسوة قد كنت ترضعها * اذ فوك يملوه من محضها الدرر
الان اذ كنت طفلا كنت ترضعها * و اذ تربيك ما تأتى و ما تذر
لا تجعلنا كمن شالت فعامته * و استبق منا فانا معشر زهر
اذ لم تداركنا نعماء تنشرها * يا ارجح الناس حلما حين يختبر
انا لنشكرك النعمى و ان كفرت * و عندنا بعد هذا اليوم ندخرشعر را با افزودهها و تفاوتهايى بنگريد در : هيثمى ، مجمع الزوائد ، ج 6 ، ص 186 و 187 ؛ طبرانى ، المعجم الاوسط ، ج 5 ، ص 45 ؛ همو ، المعجم الصغير ، ج 1 ، ص 395 ؛ همو ، المعجم الكبير ، ج 5 ، ص 269 - 271 ؛ ابن حجر ، فتح البارى ، ج 8 ، ص 34 ؛ طبرى ، تاريخ الامم و الملوك ، ج 2 ، ص 173 - م .
( 2 ) . « اما من تمسك منكم بحقه من هذا السبى فله بكل انسانست قلائص فردوا الى الناس ابناءهم و نساءهم » . منابع را در