نخست : انتخابكنندگان تا از ميان خود يكى را براى امامت امت برگزينند ؛ و دوم شايستگان امامت تا يكى از آنها به امامت نصب شود .
در تأخير امامت ، به جز دو گروه ياد شده ، بر ديگر كسان ايراد و گناهى نيست ؛ هنگامى كه اين دو گروه از امت ، براى تعيين منصب امامت بازشناخته شدند ، لازم است كه در هريك از آنها ، شروطى فراهم باشد .
فصل [ : شروط انتخابكنندگان ]
شروطى كه مىبايست در انتخابكنندگان فراهم باشد سه چيز است :
نخست : عدالتى كه همهء شروط معتبر در آن را در خود داشته باشد ؛
دوم : دانشى كه از رهگذر آن به شناخت كسانى كه شروط لازم براى تصدى امامت را دارند و سزامند اين سمت هستند توفيق يابد ؛
سوّم : تدبير و حكمتى كه به انتخاب امامى بينجامد كه براى امامت شايستهتر است و بيش از هركس ديگر از منافع مردم آگاهى دارد و آنها را پاس مىدارد . در اين ميان ، كسىكه در شهرى حضور دارد كه پيشواى پيشين در آن به سر مىبرده است براى عهدهدار شدن امامت مزيتى افزون ندارد تا از رهگذر آن بر ديگران مقدم داشته شود و اگر هم كسىكه در شهر پيشواى پيشين حضور داشته عهدهدار امامت شود ، اين رخدادى نه شرعى ، بلكه امرى عرفى است ، از آن روى كه عادتا در آن شهر زودتر از ديگران از درگذشت پيشواى پيشين اطلاع مىيابند و غالبا در همان شهر كسى يا كسانىكه شايستگى جانشينى او را دارند يافت مىشوند .
فصل [ : شروط شايستگان امامت ]
اما آنان كه سزامند امامت شناخته مىشوند لزوما مىبايست هفت ويژگى را دارا باشند : « 1 »
نخست : عدالت با همه شروطى كه در آن لحاظ مىشود ؛
دوم : دانشى كه از رهگذر آن به اجتهاد در رخدادهاى نوخاسته و احكام نوپيدا راه نمايد ؛
سوم : سلامت حواس اعم از شنوايى ، بينايى و زبان تا به كمك آنها بتواند مستقيما به
هامش
( 1 ) . از ديدگاه ابويعلى فراء اين ويژگىها در چهار مورد يعنى قرشى بودن ، برخوردار بودن از صفات لازم براى قاضى ، توانمند بودن به تدبير جنگ و صلح و سياست مردم و برپاداشتن حدود و مقررات كيفرى اسلام و سرانجام برتر بودن بر ديگران از نظر علم و دين خلاصه مىشود - م .