باب بيست و دوم نكتهها و ناگفتهها از تلاوت
فصل [ 1 ] : نقد تفسيرها
مؤلف گويد : از جاحظ نقل شده كه از نظام نقل كرده كه گفته است : بىپرسش به نزد بسيارى از مفسران روانه نشويد ، هرچند بر كرسى سخن نشسته باشند و هر مسأله را پاسخ دهند ؛ چه ، بسيارى از آنان ناسنجيده و بىپايه سخن گويند ، و هراندازه كه تفسير در نزدشان ناآشناتر باشد دوستداشتنىتر است ؛ بايد كه عكرمه ، كلبى ، سدى ، ضحاك ، مقاتل و ابو بكر اصم ، همه نزد شما در جايگاه واحد باشند . چگونه به تفسير كسانى اطمينان كنم و به درستى سخن كسانى دل نهم كه در تفسير آيهء وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً « 1 » گفتهاند : مقصود خداوند در اين سخن مسجدهايى نيست كه در آنها نماز مىگزاريم ، بلكه مقصود پيشانى و ديگر اندامهايى چون دست و پاست كه به هنگام سجده كردن به زمين مىرسند . يا در تفسير آيه أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ « 2 » گفتهاند : مقصود از « ابل » نه شتر ، بلكه ابر